Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ο Καλός άνθρωπος του Σετσουάν. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ο Καλός άνθρωπος του Σετσουάν. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Για την μικρή αφηγήτρια στον Μπρεχτ





Σε λίγο καιρό κλείνουν δύο χρόνια από τότε που ηχογραφούσα με την επτάχρονη -τότε- κόρη μου τα συνδετικά σχόλια των σκηνών στο θεατρικό έργο του Μπέρτολτ Μπρέχτ “Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν”, που σκηνοθετούσα για την θεατρική ομάδα των Ελλήνων Ταχυδρομικών υπαλλήλων. 

Δύσκολες ήσαν οι λέξεις για την επτάχρονη και οι έννοιες του Ποιητή έπρεπε να αποδοθούν με ύφος που να πείθει τους θεατές πως το παιδί που αφηγείται, καταλαβαίνει πλήρως αυτά που μας προέτρεπε  να σκεφτούμε κατά την παράσταση. Αυτό σήμαινε πως ο “δάσκαλος” μπαμπάς, όφειλε να είναι αυστηρός και απαιτητικός την ίδια στιγμή που εμψύχωνε την αγαπημένη του κόρη να καταλάβει - στο βαθμό που την αφορούσε- το “παιχνίδι” του θεάτρου. 
Θυμάμαι την στιγμή που η κούραση την είχε καταβάλλει και το απείθαρχο γέλιο της ηλικίας της δυσκόλευε την ηχογράφηση. Την κοίταξα σοβαρά και την ρώτησα αν θέλει να είναι πειθαρχημένη σαν καλλιτέχνης ώστε να συνεχίσουμε. 
“Σε περίπτωση που δεν θέλεις να συνεχίσεις, μπορώ να ψάξω για να μας το πει άλλο παιδάκι ηθοποιός”, της είπα. Δεν χρειάστηκε άλλη μου πρόταση για να την πείσω. Αμέσως σοβάρεψε και με ύφος ανθρώπου που διεκδικούσε το κέρδος από την εργασία του, μου είπε: “Όχι θα το πω εγώ”. Όντως την επόμενη φορά που επανέλαβε την πρόταση που την δυσκόλευε έμεινα έκπληκτος από την εκφραστική της ακρίβεια. 

Δύο χρόνια τώρα, δεν είχα σκεφτεί να ανεβάσω τα αποσπάσματα αυτού του έργου στο διαδίκτυο. Σήμερα όμως μου γεννήθηκε σφοδρή επιθυμία να τιμήσω την αγαπημένη μου συνεργάτη -και θυγατέρα- που δυστυχώς από ανώτερους λόγους της θελήσεώς της, δεν χάρηκε την υπόκλιση στην πρεμιέρα του έργου και το χειροκρότημα που της αναλογούσε. Οι θεατές βέβαια την χειροκρότησαν, αλλά στις ζωντανές τέχνες το βίωμα δεν υποκαθίσταται με την ιστόρηση των γεγονότων. 
Όταν με είχε ρωτήσει πριν τις ηχογραφήσεις την ιστορία του έργου, της αφηγήθηκα στην γλώσσα νόησης που ταιριάζει στα παιδιά, την ιστορία της νεαρής Κινέζας Σέν Τε. 
Πέφτοντας και εκείνη στην παγίδα η οποία καταπονεί συνήθως τους ενήλικες, με ρώτησε ποιοι ήταν οι “κακοί” απέναντι στην πρωταγωνίστρια της οποίας η ζωή ξεδιπλώνονταν στο έργο. Ένας κόμπος θυμάμαι είχε σταθεί στο λαιμό μου, που με εμπόδιζε να εκστομίσω τα "εύκολα" λόγια. 
Εμείς οι ενήλικες νομίζουμε πως “γνωρίζουμε” και με τις βεβαιότητές μας, καταστρέφουμε τις ψυχές των παιδιών μας. 
“Δεν υπάρχει κακός στο έργο” της αποκρίθηκα, για να συμπληρώσω πως όλοι είναι "καλοί" και θέλουν να ευχαριστήσουν τον εαυτό τους, χωρίς να σκέφτονται αν το δικό τους “θέλω” κάνει κακό στο “θέλω” του άλλου ανθρώπου. Για τον ασυλλόγιστο άνθρωπο, αυτή η ερμηνεία των αντιθετικών συμφερόντων μοιάζει ακατανόητη. Είναι όμως η αρχή της αντίληψης ενός άλλου πολιτισμού που έρχεται και περιλαμβάνει στα ήθη του την συν-χώρεση, δηλαδή την συν- αίσθηση της ανάγκης μεταξύ των ανθρώπων. Κρίνω, με την ευθύνη του ατομικού λάθους, πως ο Μπρεχτ ήταν αρκετά διαβασμένος για να ασχοληθεί με το καλό και το κακό που "λένε" πως παλεύει αενάως, δημιουργώντας πρακτικά φοβισμένους ανθρώπους χωρίς κρίση εποπτείας πάνω στο διαφορετικό.  
Το αστείο είναι πως έχω παρακολουθήσει σε ανεβάσματα του συγκεκριμένου έργου στο θέατρο, να επικεντρώνονται σε συζητήσεις πάνω στις έννοιες του καλού και του κακού, προσπαθώντας να ερμηνεύσουν το Μπρεχτικό πρόσωπο της ηρωίδας. 

Δεν έχει όμως σημασία τι είπα στο παιδί μου, τι αυτό κατάλαβε, τι θα μπορέσει να μετουσιώσει ως γνώση στη ζωή του, όσο ο κάθε ένας από εμάς ΤΙ καταλαβαίνει για τον ίδιο του τον εαυτό. Το άθλημα δυστυχώς είναι πρώτα ατομικό. Η ανάγκη ως πρακτική και ουσιαστική δύναμη που διέπει τα πάντα που έχουν υλική μορφή και αναφέρεται κατά κόρον στην σπουδαία Ελληνική γραμματεία, θα έπρεπε να μας απασχολεί όταν πλησιάζουμε στοχαστικά τα σπουδαία έργα. 
Ο καλός, ο κακός και ο άσχημος, ας μείνουν ως έννοιες για διασκέδαση στα όμορφα γουέστερν του κινηματογράφου. Εδώ τα πράγματα σοβαρεύουν και έχουν την ανάγκη από λελογισμένες εκφράσεις, μέσα από χαμηλές ή υψηλότερες επιστασίες των πληροφοριών της γνώσης. 

Τέλος θα επισυνάψω τα δέκα οκτώ μέρη στα οποία έχει χωριστεί το σύνολο του μαγνητοσκοπημένου θεατρικού έργου. Είναι μικρά βίντεο ταιριαστά με τον διαχωρισμό που έχει στο θεατρικό του κείμενο ο Μάριος Πλωρίτης. Τα αποσπάσματα περιλαμβάνουν όλες τις σκηνές του έργου μαζί με τα ιντερμέδια, όπως τα αποκαλεί ο μεταφραστής. 

Πατώντας τον κέρσορα (ας τον λέμε και δρομέα) πάνω στην κάθε ένα μέρος, ανοίγει ένα παράθυρο με το οπτικο-ακουστικό υλικό της παράστασης στο ΥouΤube. Καλή επιλεκτική ή και συνολική παρακολούθηση σε όποιον το επιθυμεί. 

 Κ.Ζ


Πρόλογος 
Ένας δρόμος στο Σετσουάν. Βράδυ. 
Ο Βάνγκ, ο νερουλάς, προχωρεί και μιλάει στο κοινό. 

Σκηνή 1η 
Ένα μικρό καπνοπωλείο. 
Το μαγαζί δεν είναι, ακόμα, ολότελα ταχτοποιημένο και δεν έχει ανοίξει για τους πελάτες. 

ΙΝΤΕΡΜΕΔΙΟ 
Κάτω από μιά γέφυρα. Νύχτα. 
Ο Βάνγκ, ο νερουλάς, είναι καθισμένος στην ακροποταμιά. 

Σκηνή 2η 
Το καπνοπωλείο. Πολύ πρωί. Παντού, άνθρωποι που κοιμούνται. 
Η λάμπα είναι ακόμα αναμμένη. Σε λίγο, ακούγεται κτύπος. 

Σκηνή 3η
Στο Πάρκο - Δειλινό. 
Ένας νέος με λιωμένα ρούχα, ο Γιάνγκ Σούν, παρακολουθεί με τα μάτια 
έν' αεροπλάνο που όπως φαίνεται κάνει βόλτες πολύ ψηλά πάνω απ' το Πάρκο. 

ΙΝΤΕΡΜΕΔΙΟ 
Το γιατάκι του Βάνγκ στο κιούγκι ενός υπονόμου. Νύχτα. 

Σκηνή 4η 
Πλατεία μπροστά απ' το Καπνοπωλείο της Σέν Τέ. Πρωί. 

Σκηνή 5η 
Το Καπνοπωλείο. Την άλλη μέρα το πρωί. 

ΙΝΤΕΡΜΕΔΙΟ ΜΠΡΟΣ ΑΠ' ΤΗΝ ΑΥΛΑΙΑ 
Η Σέν Τε, πηγαίνοντας με το νυφικό της στο γάμο, σταματάει και μιλάει στο κοινό. 

Σκηνή 6η 
Ιδιαίτερο δωμάτιο σ' ένα φτηνό εστιατόριο της γειτονιάς. 

ΙΝΤΕΡΜΕΔΙΟ 
Το γιατάκι του Βάνγκ. Νύχτα. 
Ο Βάνγτκ έχει αποκοιμηθεί καθώς διάβαζε ένα χοντρό βιβλίο. 
Παρουσιάζονται οι τρεις Θεοί. 

Σκηνή 7η 
Η πίσω αυλή του μαγαζιού της Σεν Τε. 
Πάνω σ' ένα αμάξι, μερικά σκεύη νοικοκυριού. 
Η Σεν Τε και η κ. Σίν μαζεύουν τ' ασπρόρουχα που είναι απλωμένα σ' ένα σκοινί. 

ΙΝΤΕΡΜΕΔΙΟ 
Το γιατάκι του Βάνγκ. Νύχτα. Ο Βάνγκ κοιμάται. 
Μες στ' όνειρό του, ο νερουλάς εμπιστεύεται στους Θεούς τους φόβους του. 

Σκηνή 8η 
Το Καπνεργοστάσιο του Σού Τά. 
Στις παράγκες του κ. Σού Φού, ο Σουί Τά έχει εγκαταστήσει ένα μικρό καπνεργοστάσιο. 

Σκηνή 9η 
Το Καπνοπωλείο της Σέν Τέ. 
Το μαγαζάκι έχει μεταμορφωθεί σε γραφείο με πέτσινες πολυθρόνες κι όμορφα χαλιά. 
Βρέχει. 

ΙΝΤΕΡΜΕΔΙΟ 
Το γιατάκι του Βάνγκ. Νύχτα. Ο Βάνγκ κοιμάται. 
Για τελευταία φορά, οι Τρεις Θεοί παρουσιάζονται στ' όνειρό του. 

 Σκηνή 10η 
Το δικαστήριο 

 Επίλογος 
Ομιλία ηθοποιών προς το κοινό.




Οι εργαζόμενοι στα ΕΛΤΑ συνεχίζουν τον Μπρεχτ




Συνοδευτικό κάθε θεατρικού έργου έχει καθιερωθεί να είναι το βίντεο, που στα ελάχιστα λεπτά διάρκειάς του, περιγράφει το ύφος και το θέμα της παράστασης που πραγματεύεται.
Κατ’ ανάλογο τρόπο περιγράφει και το συνημμένο οπτικο-ακουστικό αρχείο, το αποτέλεσμα των κόπων μηνών των ανθρώπων που δημιουργήσαμε αυτή την παράσταση.  
Πρόθεση του Πολιτιστικού Κέντρου Εργαζομένων στα ΕΛΤΑ, είναι να ανεβάσει ξανά σε επιλεγμένα θέατρα των Αθηνών και όχι μόνο, το έργο "Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν" μέχρι το τέλος του χρόνου.
Οι εργαζόμενοι των Ελληνικών Ταχυδρομείων, θεωρούν υποχρέωσή τους να μεταφέρουν τον πολιτισμό που παράγουν προς τους Έλληνες θεατές δωρεάν, σαν μικρό δείγμα της εμπιστοσύνης και της προσωπικής σχέσης που κάθε ημέρα διαμορφώνουν με τους Πολίτες.

Έτσι λοιπόν, με την διάθεση αυτών που πραγματικά αγαπούν και υπηρετούν το θέατρο, γυρίζουν όλοι ξανά στις πρόβες του έργου, με μοναδική επιθυμία να προσφέρουν τον καλύτερο εαυτό τους, στους θεατές.
Μπορεί να ξυπνούν κάποιοι από τις έξι το πρωί για να βρεθούν στις γειτονιές μας και να μοιράσουν μαζί με την αλληλογραφία το χαμόγελό τους, όμως μέχρι αργά το βράδυ μπορούν να ονειρεύονται ένα διαφορετικό κόσμο, όχι με λόγια, αλλά μέσα από κοπιαστική και υπεύθυνη δουλειά.

Αισθάνομαι μεγάλη την ευθύνη όταν έχω απέναντί μου ανθρώπους που καταβάλλουν συνειδητά κόπο για να είναι χρήσιμοι στην κοινωνία προσφέροντας ουσιαστική παιδεία.
Οι δημοσιογραφικές πληροφορίες για το που και το πότε, είναι πάντα μικρότερης σημασίας από την πρόθεση που υλοποιείται μέσα από μια στάση ζωής που αξίζει τον έπαινο! 









Πρεμιέρα στον Μπρεχτ από τους εργαζόμενους των ΕΛΤΑ



Σκηνή εργοστασίου, από αριστερά προς τα δεξιά:
Γιάν Σουν Τάσος Καπιζώνης, Κυρία Γιανγκ  Κατερίνα Αλυσανδράτου,
Σουι Τα  Γωγώ Θεοδωρίδου


Χθες, ήταν μια όμορφη βραδιά. Το κείμενο του Μπρέχτ μέσα από την πέννα του Μάριου Πλωρίτη ήταν παρών. Οι ηθοποιοί είχαν μετουσιώσει την διδαχή και ήσαν έτοιμοι για την πειστική υπόκρισή τους. Αυτό που έμενε, ήταν το τρίτο αναγκαίο συστατικό του Θεάτρου.

Χθες λοιπόν, οι Θεατές απόλαυσαν τα 155 λεπτά του έργου με χειροκροτήματα στα ενδιάμεσα των σκηνών. Ήταν αυθόρμητες εκδηλώσεις της ψυχής τους, καθώς κοινωνούσαν το μεγάλο κείμενο του Γερμανού ποιητή που είναι πάντα επίκαιρο. Τους ευχαριστώ από την καρδιά μου, μια και τούτο είναι η ουσία της ενασχόλησης μου με το Θέατρο.

Αυτό που ξέρω να κάνω στη ζωή μου, είναι να πολεμάω τον κακό προγραμματισμό της συνήθειας της σκέψης, μέσα και έξω από το μυαλό μου. Όλα ήσαν μετρημένα με αρμονία και έξω από την υπερβολή. Η απλότητα των εικαστικών της σκηνής, στόχευε στην ανάδειξη του λόγου και των αντικρουόμενων αναγκών που φέρουμε μέσα μας και δεν ιχνηλατούμε την αιτία.
Στόχος ήταν να αφορά το κείμενο τη σκέψη μας και τον μικρόκοσμο μας, που συνήθως αποφεύγουμε να τον κοιτάξουμε, ψάχνοντας την κατηγόρια για τα κακώς κείμενα σε αιτίες έξω από εμάς. Τα μάτια του αποδέκτη των κόπων μας, αποζημίωσαν την επίπονη προετοιμασία του έργου.

Θα ήθελα ακόμη, να ευχαριστήσω μέσα από το εκλεγμένο Διοικητικό Συμβούλιο, όλα τα μέλη του Συλλόγου Εργαζομένων και Συνταξιούχων υπαλλήλων των ΕΛΤΑ, για την επιλογή και στήριξη τέτοιων μεγάλων έργων, καθώς και για την άρτια υλοποίηση της παραγωγής.

Τέλος, τα άτομα που μοιράστηκαν το όνειρο και «λύγισαν» κάποιες στιγμές μέσα από τις δυσκολίες τους όλο αυτό το διάστημα, αξίζουν το μεγαλύτερο ευχαριστώ για την εμπιστοσύνη που έδειξαν στους δύσκολους δρόμους που τους οδήγησα στήνοντας το έργο. Έτσι ευχαριστώ την υπέροχη ομάδα μας με την σειρά εμφάνισής τους στο έργο.

                          Βάνγκ, Παπάς                                        Δημήτρης  Καρακοντάκης
                          Α΄ Θεός                                                    Χρήστος Ανδρεουλάκης     
                          Β΄ Θεός                                                                     Νίκος Γλυνός
                          Γ΄ Θεός, Γριά, αγόρι                                            Δέσποινα Μάκρα 
                          Σεν Τε, Σουι Τα                                                 Γωγώ Θεοδωρίδου 
                          Σιν                                                                               Γωγώ Λιάπη 
                          Γυναίκα, Πόρνη, Κα Γιάνγκ                        Κατερίνα Αλυσανδράτου 
                          Μα Φου                                                          Στέφανος Φορλίγκας 
                          Νύφη, νεαρή πόρνη                                        Ελισάβετ Μενεξιάδη 
                          Άνεργος, Μι Τσου                                            Γιούλη Καραουλάνη 
                          Λιν Το, Αστυφύλακας, Χαλάς, Γκαρσόν                  Μάνος Ζαβάκος 
                          Γιαν Σουν                                                             Τάσος Καπιζώνης 
                          Σου Φου                                                                    Γιώργος Ζώης 

Ένα έργο όμως έχει και πίσω από τη σκηνή τους αναγκαίους συντελεστές που κοπιάζουν έξω από τα φώτα της ράμπας.
Αποδέκτες των ευχαριστιών μου είναι λοιπόν, ο αξιόλογος Γιώργος Μπαρόλας που ανέλαβε την μουσική επιμέλεια, καθώς και ο ηχολήπτης Βαγγέλης Αποστόλου που συντόνισε τον ήχο με το φως στην παράσταση.
Τον δύσκολο ρόλο του βοηθού σκηνοθέτη, ανέλαβε με επιτυχία η Κατερίνα Αλυσανδράτου, μαζί με τους απαιτητικούς ρόλους της. Τα κοστούμια επιμελήθηκε την υλοποίησή τους η ικανότατη Κορίνα Βουτσινά.
Τελευταία άφησα να μνημονεύσω την μικρή Νεφέλη Ζωγραφοπούλου Σοφοκλέους, που πριν από επτά μήνες διδάχτηκε την αφήγηση των σκηνών που περιλαμβάνει το έργο. Δυστυχώς λόγοι ανώτεροι της ομορφιάς της ζωής, δεν της επέτρεψαν να βρίσκεται μαζί μας ώστε να υποκλιθεί στο κοινό. Της συμπαραστάθηκα χειροκροτώντας και εγώ τους υπέροχους ηθοποιούς, αποφεύγοντας να υποκλιθώ στο τέλος της παράστασης. Αρκέστηκα στο εισαγωγικό σημείωμα που έκανα στην αρχή του έργου.

Ήταν μια μεστή, σεμνή και όμορφη θεατρική πρεμιέρα.
Το λιγότερο που έχω να πω είναι ένα Ευχαριστώ με βλέμμα σεβασμού προς όλους που ήσαν παρόντες.

Από τον πρόλογο στην αρχή του έργου
Από αριστερά:  Βάνγκ,  Δημήτρης Καρακοντάκης και οι φιγούρες των θεών 
Ανδρεουλάκης Χρήστος, Δἐσποινα Μάκρα και Νίκος Γλυνός








Σκηνή Καπνοπωλείου  από αριστερά:
Σουι Τα Γωγώ θεωδωρίδου, Αστυφύλακας Μάνος Ζαβάκος
Γυναίκα Κατερίνα Αλυσανδράτου και Μα Φου Στέφανος Φορλίγκας



Επίλογος έργου
Όλος ο Θίασος



Εξωτερικό μέρος του μικρού προγράμματος



Εσωτερικό κείμενο του προγράμματος


Πριν την παράσταση...





Σε μια από τις τελευταίες πρόβες της ομάδας των Ταχυδρομικών, αντικατέστησα τον τεχνικό και κάθισα στο ηλεκτρολογείο για να συντονίσω τα ηχητικά μέρη της παράστασης μαζί με τον φωτισμό. Σε κάποιες φάσεις στην αρχή του έργου, έδινα με τον χαρακτηριστικό τρόπο που συνηθίζω, τις αναγκαίες παρατηρήσεις.
Σιγά - σιγά όμως αφέθηκα, ώσπου φτάσαμε στην σπουδαία σκηνή του Δικαστηρίου, κατά την οποία υπάρχει κορύφωση του έργου. Με μιας, ένιωσα θεατής που τον είχε συνεπάρει η υπόθεση και αισθάνθηκα ότι έβλεπα το έργο σαν να ήταν η πρώτη μου φορά. Μόλις το συνειδητοποίησα, άφησα να βουρκώσουν λίγο τα μάτια μου. Ήταν πολύ όμορφο συναίσθημα. Έζησα για λίγο, τον ίδιο τον θάνατο του δάσκαλου, σαν πάρουν και συνεχίσουν να προσθέτουν οι άλλοι πάνω στις σκέψεις του.

Αισθάνθηκα στο έργο που παρακολουθούσα, όλους τους σπουδαίους Δασκάλους που συνάντησα στη ζωή μου, μια και ένα κομμάτι τους το αναγνώριζα τώρα σε αυτούς τους όμορφους ανθρώπους που έπασχαν δημιουργικά στην σκηνή. Σκέφτηκα, πόσο σπουδαίο είναι να αφήνεις τη δημιουργία σου ελεύθερη χωρίς να σκέφτεσαι ηλίθιες ιδιοκτησίες… Αυτό που μένει στο τέλος μιας ζωής, σ’ όσους συνεχίζουν τη θύμηση, είναι η γεύση μιας ανθρώπινης όσμωσης που κάποιοι την ονομάζουν και πολιτισμό.

Έφτασε ο καιρός λοιπόν να κοινωνήσουμε στους θεατές το δρόμο που τραβήξαμε. Μια παρέα ανθρώπων, που σε κόντρα της ζωής τους, έβρισκαν χρόνο να κάνουν Τέχνη έστω και αν ξυπνούσαν στις 6 το πρωί για να μοιράσουν γράμματα ή για να συντονίσουν το έργο ενός τεράστιου οργανισμού όπως είναι τα ΕΛΤΑ.
Σχεδόν όλα έγιναν με δυνάμεις της ομάδας κάτω από ένα όραμα, του οποίου ανέλαβα την ευθύνη, αποδελτιώνοντας την σημειολογία αυτού του σπουδαίου έργου του Μπέρτολτ Μπρεχτ. Δουλέψαμε με επαγγελματισμό και δεν αφήσαμε τίποτε να πάει στην τύχη…

Οι ευχαριστίες μου σε συνεργάτες και τους ηθοποιούς θα υπάρξουν αναλυτικά κάποια στιγμή μόλις ετοιμαστεί το πρόγραμμα από το Πολιτιστικό Κέντρο που οργανώνει με επαγγελματική ακρίβεια τέτοιες παραγωγές.
Προς το παρόν βρισκόμαστε αυτές τις τελευταίες ημέρες, όλοι μας κάτω από το τρίπτυχο πρόσταγμα που χρειάζεται το θέατρο, με τις ίδιες (;) δύσκολες λέξεις: δουλειά, δουλειά, δουλειά!



Επεξήγηση του ερωτηματικού: (;)
Δουλειά προς τον Λογικό Νου μου, δουλειά προς το συναίσθημά μου και υποχρεωτικά δουλειά "προς" και "με" τους άλλους, με τους οποίους μοιραζόμαστε την συν-χώρεση της θεατρικής ιερουργίας.




Ποζάροντας με τρεις ηθοποιούς





Στιγμές σαν κι αυτή, χαίρομαι που βρίσκομαι παρέα με τρεις φιγούρες που μόλις ολοκλήρωσα την κατασκευή τους. Δεν ξέρω αν είμαστε τελικά τέσσερις οι φιγούρες που ποζάρουμε. Ποιος μπορεί να μας πει με σιγουριά ότι δεν έχουν ψυχή οι εικόνες της παρέας μου; Άλλωστε θα αποκτήσουν σύντομα ψυχή στο θέατρο, στην παράσταση που ετοιμάζουμε για τον καλό άνθρωπο του Σετσουάν. Θα μπορούσαν ίσως, να είναι άτομα που διαφημίζονται γύρω μας για το ιδιαίτερο προσόν που έχουν, που δεν είναι άλλο από το να «λάμπουν» ως προβεβλημένα… Προς το παρόν είναι τρεις φιγούρες. Ζωή και ρόλους θα πάρουν μέσα από τους άξιους ηθοποιούς που θα τις ζωντανέψουν και τους θεατές που θα αποδεχτούν άδολα αυτό το ταξίδι στα βάθη της ψυχής τους… Το κείμενο που είναι το τρίτο συστατικό του θεάτρου, σίγουρα είναι σπουδαίο αφού ανήκει στον Μπέρτολτ Μπρεχτ.



Με αφορμή τον καλό άνθρωπο του Σετσουάν



Ανάρτηση άρθρου 1 Ιαν 2015



Αυτές τις μέρες, επεξεργάστηκα στον υπολογιστή τις ηχογραφήσεις της μικρής μου κόρης, που με επαγγελματικό ζήλο δέχθηκε να με βοηθήσει εκφωνώντας τις εισαγωγές των σκηνών στο έργο του Μπρεχτ «Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν».
Το άκουσμα των οδηγιών, που της είχα δώσει, καθώς και το δεύτερο επίπεδο που κρύβει η αξιοποίηση μιας παιδικής φωνής, μου έφεραν την διάθεση να γράψω μερικές σκέψεις μου για αυτό το έργο και να τις μοιραστώ με τους αναγνώστες.
Στο ερώτημα αν σκηνοθετώ την παράσταση αυτή, δεν είμαι σίγουρος πως το ρήμα «σκηνοθετώ» αντιπροσωπεύει την «ματιά» που έχω για τον ορισμό τούτης της θεατρικής λειτουργίας. Στο δικό μου μυαλό η σκηνοθεσία, δεν έχει χαρακτηριστικά προσωποπαγούς ιδιότητας, που χρησιμοποιείται συνήθως ως ταυτότητα προσώπων.  Περισσότερο δόκιμος όρος, αντί της σκηνοθεσίας, νομίζω πως είναι η «διδαχή». Διδάσκουμε λοιπόν, όταν έχουμε «κάτι» να πούμε και ποτέ ως παγιωμένη ιδιότητα αναμάσησης πληροφοριών που γυρίζουν γύρω μας.
Ίσως σε μια επέκταση της σκέψης μου, τα σχολειά να έχουν κατά κανόνα «εκπαιδευτές» και σε κάποιες λαμπρές περιπτώσεις να ξεπηδούν ανάμεσά τους οι εξαίρετοι Δάσκαλοι.  Η διδαχή, είναι μια περίπλοκη διαδικασία αμφίδρομης εξέλιξης μεταξύ των συμμετεχόντων σε αυτή και σαφώς διαθέτει μυσταγωγία ερωτική. Θα έλεγα χαριτολογώντας, ότι σαν γίνει επάγγελμα και παγιωμένη λειτουργία η ερωτική προσέγγιση στη ζωή μας, τότε φοβούμαι ότι οδηγούνται σε άλλες ονομασίες αυτές οι δράσεις της ζωής μας…
Για όσους δεν γνωρίζουν την υπόθεση αυτού του σπουδαίου έργου του Γερμανού Στοχαστή, που τον απασχόλησε η γραφή του δυο χρόνια μέχρι το 1940, θα γράψω λίγα λόγια που περιγράφουν την μυθοπλασία του συγγραφέα.
Όπως λοιπόν οι μεγάλοι Έλληνες τραγικοί Ποιητές, που μετέφεραν σε θεατρικό λόγο στο θέατρο του Διονύσου της Αθήνας γεγονότα από τους μύθους οικογενειών των Μυκηνών ή της Θήβας, έτσι και ο Μπρεχτ μας ταξιδεύει σε ένα φανταστικό περιβάλλον μιας Κινεζικής επαρχίας που ονομάζεται Σετσουάν.
Ο μύθος θέλει να βρίσκονται τρεις θεοί πεζοπόροι σε αυτή την μακρινή χώρα, με στόχο ταξιδιού να βρουν καλούς ανθρώπους που τηρούν το «γράμμα» των εντολών που έχουν δώσει εδώ και δυο χιλιάδες χρόνια. Όμως δεν βρίσκουν κανένα στις περιπλανήσεις τους στις επαρχίες, ώσπου φτάνουν στο φτωχικό Σετσουάν.  Εκεί μια πόρνη θα τους δεχτεί στο κατάλυμά της για να κοιμηθούν μια και είναι κατάκοποι. Θεωρούν μπροστά στην έλλειψη φιλοξενίας των υπολοίπων μεγάλη καλοσύνη την πράξη αυτή και σε αντάλλαγμα της προσφέρουν χρήματα για να φτιάξει τη ζωή της.
Το μικρό καπνοπωλείο που αγοράζει από μια πρώην νοικάρισσα, αντί για καλύτερη ζωή της εμφανίζει ένα σωρό προβλήματα από την ασφυκτική «καλή πρόθεση» που έχουν οι γύρω άνθρωποι, προσπαθώντας να βολέψουν τον εαυτό τους και τις ανάγκες τους, εκμεταλλευόμενοι τα λίγα υπάρχοντα της τυχερής νέας επαγγελματία.
Όλοι οι χαρακτήρες που συναντούμε γύρω μας, αλλά και μέσα στη σκέψη μας, παρελαύνουν από την ζωή της Σεντέ, με αποκορύφωμα τις αλλεπάλληλες προδοσίες που υφίσταται από τον αεροπόρο που αγάπησε στη ζωή της.  Ένας κόσμος πιεστικός που διεκδικεί την ικανοποίηση της ατομικής του ανάγκης, γίνεται βρόγχος στην ηρωίδα που διάλεξε να υπηρετήσει το καλό όπως της είπαν οι Θεοί.
Σε αντιστάθμισμα της αδυναμίας της, μέσα από λεκτικό χαριτολόγημα υπόδειξης συμπεριφοράς, της  προσφέρουν μια ιδέα οι φορτικοί επισκέπτες της. 
Της προτείνουν να αποφεύγει να είναι καλή, λέγοντας πως δεν είναι δικό της το μαγαζί, αλλά ενός άλλου συγγενή. Εφευρίσκει λοιπόν και μεταμορφώνεται σε ένα υποθετικό ξάδερφο, που με την ψυχρή υπεράσπιση των συμφερόντων του,  κατορθώνει και απομακρύνει κάθε επαίτη, αλλά ακόμη  περισσότερο να μεγαλουργήσει αργότερα και επαγγελματικά. Αποκτά λοιπόν ένα καπνεργοστάσιο, εκμεταλλευόμενος τους πόθους ενός πλουσίου επιχειρηματία για την ξαδέρφη του.
Η εγκυμοσύνη όμως από την ατυχή συνεύρεσή της με τον αεροπόρο, είναι ένα επιπρόσθετο πρόβλημα στις δράσεις της ως μεταμορφωμένος ξάδερφος.
Τέλος μέσα από την εξέλιξη του μύθου, η υπόνοια του κόσμου ότι ο κραταιός ξάδερφος έχει κάνει κάποιο κακό στην Σεντέ, που όλοι την συμπαθούν γιατί τους φροντίζει με την καλοσύνη της, τον οδηγεί στο δικαστήριο προς διαλεύκανση του μυστηρίου.
Ο Μπρέχτ βάζοντας μια υπέροχη ομολογία στα χείλη του διπλού ανδρόγυνου ήρωά του, κατορθώνει να θέσει φιλοσοφικά ερωτήματα σχετικά με την ουσία της ζωής και τις περίεργες και κατά κόρον χρησιμοποιούμενες  αντιθετικές έννοιες του καλού και του κακού.
Είναι λοιπόν ένα παραμύθι, που ο καθένας μας μπορεί να το «διαβάσει» με τα μάτια των ερμηνειών που επιλέγει για τον κόσμο, την ζωή του και τις θεωρίες που εξυπηρετεί η σκέψη του. 
Για κάποιους η ουσία του έργου θα μπορούσε να είναι η πάλη του καλού και του κακού.  Ακόμη κάποιοι άλλοι θα έβλεπαν πως η ιστορία  περιγράφει την αδυναμία μας να φτιάξουμε ένα κόσμο ειρήνης και συνεργασίας και αλληλεγγύης, μέσα από τις θρησκευτικές ή πολιτικές πεποιθήσεις.
Τελικά θα μπορούσε να είναι η ουσία αυτού του μύθου, η κάθε θεωρία και σκέψη που κατοικεί φιλοσοφικά και πολιτικά στη σκέψη μας. Άλλωστε αυτό μας ζητά στο τέλος ο συγγραφέας, αποφεύγοντας να δώσει λύση στο μύθο και την προσωπική του ερμηνεία για τον κόσμο που θα ήθελε να υπάρχει.
Κράτησα λοιπόν την αίσθηση ευθύνης που προτείνει ο συγγραφέας  στην οπτική ερμηνείας του έργου, «βλέποντας» εμάς -την κοινωνία-  σαν «παιδιά». Δηλαδή θεατές που αξίζει να ερμηνεύσουμε το μύθο του και τον εαυτό μας, βλέποντας ότι μέσα από την καλή πρόθεση της ατομικής μας ιδιωτείας, παράγουμε πόνο και δυστυχία γύρω μας. 
Όταν σήκωσα το κείμενο στα χέρια μου για άλλη μια φορά, μετά από πολλαπλές αναγνώσεις, πριν ξεκινήσω το ταξίδι της ερωτικής όσμωσης με τους ηθοποιούς, έγραψα ένα υπότιτλο που συμπυκνώνει όλα όσα κρίνω ότι μου διδάσκει η γραφή του Μπρέχτ.
Έγραψα λοιπόν,  την φράση : Η ιστορία της ανθρώπινης Ανάγκης.
Εμείς οι ενήλικες, είμαστε παιδιά που έχουν ρυτίδες, βαμμένα μαλλιά, ταξιδεύουμε, ερωτευόμαστε, μισούμε και κάνουμε με απίθανη προβλεψιμότητα όλα όσα θεωρούμε νόρμες συμπεριφοράς της εποχής μας. Στην ουσία οι άνθρωποι έχουμε εκπαιδευτεί να φαινόμαστε ως μεγάλοι, αλλά στερούμαστε φιλοσοφικής παιδείας που οδηγεί το παιδί σε ενήλικα. Λειτουργούμε σαν πεισματάρικα παιδιά με λογικές και ιδεολογήματα που αλλάζουν μέσα στο λεπτό, ανάλογα το βαθμό ικανοποίησης των ατομικών συμφερόντων μας. Έτσι το «ου φονεύσεις» γίνεται συμμετοχή σε Σταυροφορίες βίας, ή αντίστοιχα το «αγάπα τον πλησίον σου», γίνεται λυσσαλέα επίθεση στον αντίπαλο που δεν μας απειλεί με άμεσο τρόπο, αλλά η εικόνα του ερμηνεύεται μέσα από ιδεολογικές αντιθέσεις.   Ο άνθρωπος που λειτουργούσε γραφειοκρατικά στο Άουσβιτς, άκουγε στο σπίτι του κλασσική μουσική, ένιωθε σίγουρα αγάπη για τα παιδιά του, και γιατί όχι, να έδινε τρυφερά χάδια στο κατοικίδιό του. Την ίδια ώρα όμως θεωρούσε «δουλειά» την εξυπηρέτηση της πρακτικής θανάτου ανθρώπων στα κρεματόρια.
Μη νομίζεις αναγνώστη μου ότι έχει διαφορά εκείνη η εποχή από την σημερινή. Ο εφοριακός υπάλληλος, ο τραπεζιτικός, ο ιδιωτικός και κάθε άλλος που στο όνομα της επιβίωσής του δέχεται να σκοτώνονται άνθρωποι από την νόρμα της πρακτικής της εργασίας του, δεν είναι λιγότερο απενοχοποιημένος από τον Γερμανό γραφειοκράτη της εποχής του Δευτέρου Παγκοσμίου πολέμου.
Παιδιά χωρίς ψυχή είναι οι εκπαιδευμένοι άνθρωποι από τα συστήματα, έστω κι΄ αν χρησιμοποιούν λόγο ενηλίκων.
Αυτά τα κοπάδια παιδιών με μορφή ενήλικα, δημιουργούν τους παγκόσμιους πολέμους, τις κοινωνικές και οικονομικές κρίσεις, το αίμα και την βία στον Πλανήτη. Αυτές οι λογικές φτιάχνουν εξουσιαστές πάνω σε ανθρώπους, αλλά θεούς και θρησκείες, που περιλαμβάνουν στις οδηγίες πίστης τους ανεφάρμοστες εντολές. 
Ίσως το έργο να μιλά μέσα απ’ τον μύθο αυτό, για την απόσταση που έχει η γνώση των λεγόμενων προσωκρατικών φιλοσόφων, σε σχέση με την ερμηνεία του κόσμου που επέλεξε να δώσει φιλοσοφικά η Ρώμη, ο Μεσαίωνας, ο Καπιταλισμός σε όλες τις εκφάνσεις του, μέχρι το δικό μας σήμερα της προσωπικής και πολιτικής μας καθημερινότητας, στο οποίο ως ταξιδιώτες του, νιώθουμε την πτωτική ηθική πορεία ενός παράλογου πολιτισμού.
Αλλάζει ο κόσμος…
Το διαβάζω την σύγχρονη φυσική και τις εξελίξεις που δεν τολμά η κοινωνία να τις κατανοήσει στην καθημερινότητά της.  Ίσως αυτό ψυχανεμίστηκε και ο Μπρεχτ τα δύσκολα χρόνια της δεκαετίας του 1940, αφήνοντας τις σκέψεις του παρακαταθήκη στους ανθρώπους του μέλλοντος.
Αλλάζει ο κόσμος και οφείλουμε να αλλάξουμε τις ερμηνείες για ότι θεωρούμε υλικό και ότι νιώθουμε Ανάγκη.   Ένας χαμένος κόσμος της Δωρικής σκέψης, μας περιμένει ως μονόδρομος, απέναντι στο αίμα που αναπαράγουν οι «καλές προθέσεις» των συμφερόντων μας.
Περιμένουν τα νοήματα να αλλάξουν περιεχόμενο…
Όταν το «συμφέρον» αρχίσει να ερμηνεύεται ως κουβάλημα λύσης εκ του σύνεγγυς, ίσως τότε να μπορούμε να χωρούμε ο ένας στη θέση του άλλου που ζητά ικανοποίηση των αναγκών του. Μιλώ για την ουσιαστική σχέση της «συγχώρεσης» που ως νόημα έχει τόσο παρερμηνευθεί από θρησκείες και υπεροπτικούς εξουσιαστές.
Ας ονομάσουμε Τέχνη τελικά ότι μας φέρνει στα όρια της αδυναμίας μας για να δούμε πέρα από τις γνώριμες τεχνικές των βεβαιωμένων δυνατοτήτων μας.
Ας δούμε λοιπόν και το έργο αυτό πέρα από τις λογικές των αντιπαλοτήτων που γεννούν τα συστήματα. Ας ερευνήσουμε την αιτία που παράγει και νομιμοποιεί την αδυναμία μας να υπάρξουμε οι άνθρωποι μέσα από σύνθεση, ξεχνώντας το υποκριτικό καλό και κακό που εξυπηρετεί την χαμηλή κοινωνικά ή την γεμάτη με γνώσεις ιδιωτεία μας.

Ζήσαμε τα "πάντα επίκαιρα" ερωτήματα της Σεν Τε ...











Ο Καλός άνθρωπος του Σετσουάν ήταν το έργο που κλήθηκα να υπηρετήσω με τους συνεργάτες μου στην διακοσμητική Εταιρεία Τέχνης και Εφαρμογών "NATIVITA", της εποχής του 1999. Δημιουργήσαμε τη μακέτα και στη συνέχεια κατασκευάσαμε το λειτουργικό σκηνικό για το έργο που σκηνοθέτησε ο Τάκης Τζαμαργιάς.   Ο χώρος του Από μηχανής Θεάτρου, φιλοξένησε με επιτυχία το έργο, που το τίμησαν οι θεατές με την πληρότητα του χώρου σ' όλες τις παραστάσεις.
Συνεργαστήκαμε άψογα με όλους τους συντελεστές, και δημιουργήσαμε ένα σκηνικό που με την ανακλινόμενη λειτουργία του, παρουσίαζε τον εξωτερικό και αντίστοιχα τον εσωτερικό χώρο του περίφημου καπνοπωλείου της Σεν Τε. Ατέλειωτες ώρες πρόβας με αξιόλογους ηθοποιούς μου έδωσαν την χαρά πέρα από τα σκηνικά, να συμμετέχω με τέσσερις ρόλους σε αυτό το σπουδαίο έργο.
Ήταν μια ομαδική δημιουργική επιτυχία που το άρωμα της δεν σβήνει από την ψυχή μας .