Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα 2016. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα 2016. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Μπαμπά μην ξαναπεθάνεις Παρασκευή



Αρχικό στάδιο κατασκευής σκηνικού


Σήμερα στις 16 Δεκεμβρίου του 2016 θα γίνει στο πρώην Ριάλτο – Αλέκος Αλεξανδράκης, η πρεμιέρα του επιτυχημένου κατά το παρελθόν έργου των Αλέξανδρου Ρήγα και Δημήτρη Αποστόλου «Μπαμπά μην ξαναπεθάνεις Παρασκευή». 
Σε κάθε ανέβασμα του έργου, το αγκάλιασμα των θεατών ήταν αυτό που το καθόριζε ως επιτυχία. Την συνέχιση αυτής της επιτυχίας εγγυάται το καλλιτεχνικό σχήμα που ανέλαβε κάτω από την σκηνοθεσία του Αλέξανδρου Ρήγα να κοινωνήσει για ακόμη μια φορά το πάντα επίκαιρο έργο. 
Πρόκειται για μια μαύρη κωμωδία που συντελείται επί σκηνής σε μια αυλή χωριατόσπιτου κάπου στους Γαργαλιάνους. Τα πρόσωπα των ρόλων θα έλεγα πως είναι εντελώς δικά μας, αφού αναγνωρίζουμε στοιχεία τους εκτός από τα εσώψυχά μας σίγουρα στον περίγυρo. 
Με απλό διασκεδαστικό τρόπο, οι δύο συγγραφείς καταφέρνουν να μιλήσουν για την ύβρη του πολιτισμού μας που μετονομάζει την επιθυμία της ανθρώπινης απληστίας σε ανάγκη, φτάνοντας μέχρι τον φόνο. 
Προσωπικά σε όσες πρόβες βρισκόμουν στην πλατεία για να συνεχίσω την εργασία μου μετά το πέρας τους, γελούσα με την ψυχή μου. Θες οι ταλαντούχοι σπουδαίοι ηθοποιοί, θες ο ρυθμός και το κείμενο, μου έφερναν πάντα το γέλιο που αφήνει γεύσεις από ερωτήματα. Το να είναι λαϊκό ένα έργο αποτελεί δύσκολη τέχνη κατά το γράψιμό του. Στα Διονύσια ή τα Λήναια της Αθήνας που βρίσκεται λίγα μέτρα κάτω από τα πόδια μας σήμερα, τα έργα που παιζόντουσαν ήσαν σίγουρα λαϊκά. Αυτό το αγνοούν σήμερα οι άνθρωποι που ισχυρίζονται πως γνωρίζουν θέατρο, νομίζοντας πως η λογοπλοκία μαζί με ανέκφραστα συναισθήματα και θολές ατμόσφαιρες είναι η επιτομή της κουλτούρας. 
Αυτό το έργο λοιπόν ζητά να χαλαρώσουν οι θεατές και να πλησιάσουν με γέλιο τους χαρακτήρες της ιστορίας, ώστε μέσα από αυτή την λειτουργία να κατανοήσουν αυτό που έχουν εκπαιδεύσει τον εαυτό τους να αντιλαμβάνεται. Η πολυεπίπεδη ανάγνωση είναι ένα ακόμη προσόν της άξιας τέχνης. 
Είμαι σίγουρος πως άνθρωποι με θεατρική αντίληψη σαν τον Αλέξανδρο έχουν να δώσουν πολλά ακόμη, ανατρέποντας βεβαιότητες σε ό,τι έχουμε μάθει να κατατάσσουμε και να ταξινομούμε οι ενασχολούμενοι με τα θεατρικά πράγματα. 
Για τους ηθοποιούς δεν πρόκειται να γράψω τίποτε σε αυτό το άρθρο, γιατί η εκτίμησή μου για κάθε έναν ξεχωριστά φαινόταν κάθε μέρα στον χαιρετισμό μας και στην καθαρή ματιά που μου γεννούσαν με το υπέροχο παίξιμό τους. 
Το σκηνικό κρίνω πως ήταν επιτυχημένα ταιριαστό με τον τρόπο σκέψης που στηλιτεύει το επίκαιρο κείμενο των συγγραφέων, καταδεικνύοντας πως το κιτς είναι μέρος της συνθετικής ευφυΐας του νέο-έλληνα που ζει χωρίς ήθος και ιστορική συνείδηση σε μια ζωή που του προσφέρει απλώς επιβίωση. 
Όλοι οι συντελεστές κρίνω πως ήσαν υπέροχοι ταιριαστοί με το πνεύμα του σκηνοθέτη.
Εύχομαι καλό ταξίδι της παράστασης στις ψυχές των θεατών.


Προχωρημένο στάδιο κατασκευής σκηνικού, όχι όμως το τελειωτικό



Επισυνάπτω πληροφορίες για την υπέροχη παράσταση που αξίζει να δουν εκτός από πρώτη φορά ξανά όσοι την απόλαυσαν κατά το παρελθόν. Άλλωστε, ποτέ μια θεατρική παράσταση δεν είναι ίδια κάθε φορά που ανεβαίνει...
http://www.culturenow.gr/52550/mpampa-mhn-ksanapethaneis-paraskeyh-twn-rhga-apostoloy-sto-theatro-rialto#.WA3iiPi5nyZ.facebook






Με φειδώ σκέψεις από τον οίκο προς τον δήμο







Οι παλαιότεροι έλεγαν  “τα εν οίκω μη εν δήμω”, αλλά εμένα μου ήρθε η επιθυμία να καταγράψω, εδώ, τις σκέψεις που γεννήθηκαν από την υπάρχουσα ζωή μέσα στο σπίτι μου.

Κάτι μου “έτρωγε” το μυαλό όλο το χθεσινό βράδυ σχετικά με ένα γράψιμο που ετοιμάζω, αρχικά μέσα στη σκέψη μου, σχετικά με το “σήμερα” και το “τότε”.  Το αφήνω απροσδιόριστο χρονικά, αν και βάσανός μου έχει αρκετή σαφήνεια. Ο λόγος της απροσδιοριστίας έγκειται στο ότι πρέπει να ξέρουμε πως κάθε “τότε” είναι καλύτερο από το σήμερα έστω και αν νομίζουμε πως ταξιδεύουμε στα άστρα…  Κάτι θα ήξερε ο Ησίοδος όταν έγραφε τα πέντε γένη των θνητών. Οδεύουμε με μαθηματική ακρίβεια προς την καταλυτική δράση της Νέμεσις πάνω στο αυθάδες είδος μας.

Έτσι οι κουβέντες που αναπτύχθηκαν από το ξύπνημα μέχρι το δεύτερο τσαγάκι, έφτασαν μέχρι τις κατάρες των δύο πολύπαθων οικογενειών της αρχαιότητας. Μιλώ για τους Λαβδακίδες  βόρεια της Αθήνας που έζησαν τις συνέπειες της κατάρας όπως και τους Ατρείδες κατά τον νότο, που υπέφεραν αντίστοιχα.  Με ένα περίεργο τρόπο οι ίδιοι οι Αθηναίοι δεν είχαν καμία κατάρα πάνω τους. Προτιμούσαν οι θεατρικές τους ιστορίες να αναφέρονται βόρεια και νότια της αυτοκρατορίας και  σε παλαιότερους χρόνους.  Όταν πήγε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ύπαρξης ενός ηθικού βάρους, μιας κατάρας δηλαδή, ο Φρύνιχος με την τραγωδία του “Μιλήτου Άλωσις”, το κραταιό πολίτευμα αντέδρασε με την φίμωση και την τιμωρία του ίδιου του Ποιητή.  
Καλό είναι να ξέρουμε πως η δημοκρατία που κουβαλά ως επιθυμητό ευχολόγιο μέσα της τις γιορτές και την ευδαιμονία, είναι ενίοτε και πάντα δι’ ολίγον, πράξεις αβροφροσύνης των κυρίαρχων βασιλευόντων όντων προς τους εξουσιαζομένους, όταν δεν απειλείται η κυριαρχία τους.  Μόλις απειληθεί η “Θέση”, η συμπεριφορά των κυριάρχων γίνεται ταιριαστή με την βία του φόβου που έχουν τα ζώα, ως άξιος προς μελέτη καθρέφτης, της φύσης.

Όσον αφορά την ίδια την “Κατάρα” που είναι η δύναμη του αδικημένου, στις μέρες μας έχει αντικατασταθεί από συνθήματα επιθετικά μεν, αλλά ακίνδυνα στο υπερβατικό τους μέρος προς τους αδικούντες. Λένε, πως η φραστική επίκληση της κατάρας από ένα αδικημένο, μπορεί να έχει πραγματικά στοιχεία υλοποίησης δυστυχιών σε αυτόν που απευθύνεται.

Αμέσως για να ελαφρύνει το οικογενειακό μας κλίμα, σκεφτήκαμε ένα τραγούδι που γράφτηκε την εποχή που οι άντρες φορούσαν καρό παντελόνια στενά με χαμηλό καβάλο, ενώ στην κνήμη το ύφασμα μπόλικο σχημάτιζε κατά το βάδισμα μια καμπάνα που έδινε τιμή στον νέο που την ενδύετο. Έτσι διαλέξαμε να βάλουμε να παίξει ένα σχετικό με την κατάρα τραγούδι, που μέσα στην παρωχημένη αισθητική της εποχής αυτής, προετοίμαζε μαγειρεύοντας τον χυλό της σημερινής σκέψης…

Αντί να δώσετε ας πούμε την κατάρα σας για την καταστροφή του τύμβου της Σαλαμίνας, μπορείτε απλώς να αγνοείτε το γεγονός.
Όλη η Ευρώπη θα ήταν διαφορετική σήμερα αν χανόταν αυτή η ναυμαχία, αλλά ποιος νοιάζεται για τούτα τα ζητήματα της μνήμης σήμερα.
Γύρω μας καταστρέφονται τα πάντα στο πνεύμα εξέλιξης της κερδοφορίας μιας φθισικής εκχρηματισμένης οικονομίας χωρίς ήθος και στοχασμό…
Καλύτερα είναι όμως να τα αγνοούμε, γιατί η γνώση φέρνει ανησυχία και πόνο.

Μη νομίζετε πως έχει διαφορά αυτό το τα τραγούδι που διαλέξαμε από τα μπιτάτα τραγούδια που με αυτά ηχορυπαίνουν οι Ακέφαλοι οδηγοί με τα ηχοσυστήματα στα ματαιόδοξα θλιβερά τους αμαξίδια… Οι κοινωνίες δεν αλλάζουν εύκολα, γιατί η παιδεία έχει κόπο και ο κάματος ενοχλεί.

Επισυνάπτω τα λόγια και έναν ηλεκτρονικό τόπο που φιλοξενείται το άσμα.

'' Κατάρα '' ΝΙΚΟΣ ΠΑΝΟΣ
( Ν. Πάνου - Π. Πολίτου )
LP - Κατάρα (1973)


Κατάρα ... να 'χεις από 'μένα
που μ' έκανες και πίστεψα σε σένα
Κι όταν είδες πως σ' αγάπησα στ' αλήθεια
μ' άλλον έφυγες και μ' άνοιξες πληγές στα στήθια

Η κατάρα μου να δέρνει τη σκιά σου
κι εφιάλτες να σε δέρνουν στα όνειρά σου
Τα σημάδια, οι πληγές μου να σε ζώνουν
και τα μάτια σου ποτέ να μη στεγνώνουν

Πόσο γελάστηκα... αχ! πόσο
σε σένα, την αγάπη μου να δώσω
Μα συνείδηση δεν είχες κατά βάθος
πάρ' την κατάρα μου κι εγώ θα ζω μονάχος

Η κατάρα μου να δέρνει τη σκιά σου
κι εφιάλτες να σε δέρνουν στα όνειρά σου
Τα σημάδια, οι πληγές μου να σε ζώνουν
και τα μάτια σου ποτέ να μη στεγνώνουν.


Υ.Γ

Η φωτογραφία είναι δανεισμένη από αυτόν τον ηλεκτρονικό χώρο και αφορά ένα αναθηματικό ανάγλυφο του 4ου αιώνα από την Ελευσίνα σχετιζόμενο με την Δήμητρα.
Η Δήμητρα ενσωματώνει κατά την προσωπική μου αίσθηση όπως και η Χριστιανική Παναγία τον πόνο όλου του κόσμου μέσα από την αντίστοιχη απώλεια των τέκνων τους. Με την σειρά τους και αυτές οι συμβολικές μορφές Πίστης κουβαλούν μνήμες από οντότητες προ- Ολύμπιες και προς τιμήν των Αρκάδων βρίσκονται κάπου εκεί στα ορμητικά νερά των ιερών ποταμών τους.



Μία ώρα με την Βίκυ Τσιανίκα





Τιμή και χαρά μου ήταν το αντάμωμά μου με την Βίκυ Τσιανίκα στο ραδιόφωνο "ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ"  της ΕΡΤ κατά το ωριαίο πρόγραμμα της εκπομπής  "Δράκοι και Νεράιδες" την παρελθούσα Τετάρτη στις 7 του Σεπτεμβρίου του 2016. 

Η βραχέα συχνότητα της φωνής αυτού του ραδιοφώνου, ενώνει τον απανταχού Ελληνισμό σε ένα Ελληνικό γλωσσικό τοπίο σκέψης που σήμερα εδώ στην Μητρόπολη της ιστορίας του, δολοφονείται από όσους επαίρονται πως το φροντίζουν. 

Η ηχοληψία που επισυνάπτεται, έγινε μέσω του διαδικτύου, με συνέπεια οι μειωμένες ηλεκτρονικές γνώσεις μου σε συνδυασμό με την προβληματική ταχύτητα του ίντερνετ στην Ελλάδα, να δημιουργήσουν ένα περιοδικό κόμπιασμα στις μουσικές και τα λόγια. Κάποια μέρη επίσης της συζήτησης δεν κατεγράφησαν από τους ίδιους λόγους. Η ευγένεια όμως φιλοξενίας της ραδιοφωνικής οικοδέσποινας είναι φανερή παρά τα τεχνικά προβλήματα της εδώ καταγραφής.


https://www.youtube.com/watch?v=tRxOB37n6LQ


https://www.youtube.com/watch?v=spfkI0jpg1Y











Για την μικρή αφηγήτρια στον Μπρεχτ





Σε λίγο καιρό κλείνουν δύο χρόνια από τότε που ηχογραφούσα με την επτάχρονη -τότε- κόρη μου τα συνδετικά σχόλια των σκηνών στο θεατρικό έργο του Μπέρτολτ Μπρέχτ “Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν”, που σκηνοθετούσα για την θεατρική ομάδα των Ελλήνων Ταχυδρομικών υπαλλήλων. 

Δύσκολες ήσαν οι λέξεις για την επτάχρονη και οι έννοιες του Ποιητή έπρεπε να αποδοθούν με ύφος που να πείθει τους θεατές πως το παιδί που αφηγείται, καταλαβαίνει πλήρως αυτά που μας προέτρεπε  να σκεφτούμε κατά την παράσταση. Αυτό σήμαινε πως ο “δάσκαλος” μπαμπάς, όφειλε να είναι αυστηρός και απαιτητικός την ίδια στιγμή που εμψύχωνε την αγαπημένη του κόρη να καταλάβει - στο βαθμό που την αφορούσε- το “παιχνίδι” του θεάτρου. 
Θυμάμαι την στιγμή που η κούραση την είχε καταβάλλει και το απείθαρχο γέλιο της ηλικίας της δυσκόλευε την ηχογράφηση. Την κοίταξα σοβαρά και την ρώτησα αν θέλει να είναι πειθαρχημένη σαν καλλιτέχνης ώστε να συνεχίσουμε. 
“Σε περίπτωση που δεν θέλεις να συνεχίσεις, μπορώ να ψάξω για να μας το πει άλλο παιδάκι ηθοποιός”, της είπα. Δεν χρειάστηκε άλλη μου πρόταση για να την πείσω. Αμέσως σοβάρεψε και με ύφος ανθρώπου που διεκδικούσε το κέρδος από την εργασία του, μου είπε: “Όχι θα το πω εγώ”. Όντως την επόμενη φορά που επανέλαβε την πρόταση που την δυσκόλευε έμεινα έκπληκτος από την εκφραστική της ακρίβεια. 

Δύο χρόνια τώρα, δεν είχα σκεφτεί να ανεβάσω τα αποσπάσματα αυτού του έργου στο διαδίκτυο. Σήμερα όμως μου γεννήθηκε σφοδρή επιθυμία να τιμήσω την αγαπημένη μου συνεργάτη -και θυγατέρα- που δυστυχώς από ανώτερους λόγους της θελήσεώς της, δεν χάρηκε την υπόκλιση στην πρεμιέρα του έργου και το χειροκρότημα που της αναλογούσε. Οι θεατές βέβαια την χειροκρότησαν, αλλά στις ζωντανές τέχνες το βίωμα δεν υποκαθίσταται με την ιστόρηση των γεγονότων. 
Όταν με είχε ρωτήσει πριν τις ηχογραφήσεις την ιστορία του έργου, της αφηγήθηκα στην γλώσσα νόησης που ταιριάζει στα παιδιά, την ιστορία της νεαρής Κινέζας Σέν Τε. 
Πέφτοντας και εκείνη στην παγίδα η οποία καταπονεί συνήθως τους ενήλικες, με ρώτησε ποιοι ήταν οι “κακοί” απέναντι στην πρωταγωνίστρια της οποίας η ζωή ξεδιπλώνονταν στο έργο. Ένας κόμπος θυμάμαι είχε σταθεί στο λαιμό μου, που με εμπόδιζε να εκστομίσω τα "εύκολα" λόγια. 
Εμείς οι ενήλικες νομίζουμε πως “γνωρίζουμε” και με τις βεβαιότητές μας, καταστρέφουμε τις ψυχές των παιδιών μας. 
“Δεν υπάρχει κακός στο έργο” της αποκρίθηκα, για να συμπληρώσω πως όλοι είναι "καλοί" και θέλουν να ευχαριστήσουν τον εαυτό τους, χωρίς να σκέφτονται αν το δικό τους “θέλω” κάνει κακό στο “θέλω” του άλλου ανθρώπου. Για τον ασυλλόγιστο άνθρωπο, αυτή η ερμηνεία των αντιθετικών συμφερόντων μοιάζει ακατανόητη. Είναι όμως η αρχή της αντίληψης ενός άλλου πολιτισμού που έρχεται και περιλαμβάνει στα ήθη του την συν-χώρεση, δηλαδή την συν- αίσθηση της ανάγκης μεταξύ των ανθρώπων. Κρίνω, με την ευθύνη του ατομικού λάθους, πως ο Μπρεχτ ήταν αρκετά διαβασμένος για να ασχοληθεί με το καλό και το κακό που "λένε" πως παλεύει αενάως, δημιουργώντας πρακτικά φοβισμένους ανθρώπους χωρίς κρίση εποπτείας πάνω στο διαφορετικό.  
Το αστείο είναι πως έχω παρακολουθήσει σε ανεβάσματα του συγκεκριμένου έργου στο θέατρο, να επικεντρώνονται σε συζητήσεις πάνω στις έννοιες του καλού και του κακού, προσπαθώντας να ερμηνεύσουν το Μπρεχτικό πρόσωπο της ηρωίδας. 

Δεν έχει όμως σημασία τι είπα στο παιδί μου, τι αυτό κατάλαβε, τι θα μπορέσει να μετουσιώσει ως γνώση στη ζωή του, όσο ο κάθε ένας από εμάς ΤΙ καταλαβαίνει για τον ίδιο του τον εαυτό. Το άθλημα δυστυχώς είναι πρώτα ατομικό. Η ανάγκη ως πρακτική και ουσιαστική δύναμη που διέπει τα πάντα που έχουν υλική μορφή και αναφέρεται κατά κόρον στην σπουδαία Ελληνική γραμματεία, θα έπρεπε να μας απασχολεί όταν πλησιάζουμε στοχαστικά τα σπουδαία έργα. 
Ο καλός, ο κακός και ο άσχημος, ας μείνουν ως έννοιες για διασκέδαση στα όμορφα γουέστερν του κινηματογράφου. Εδώ τα πράγματα σοβαρεύουν και έχουν την ανάγκη από λελογισμένες εκφράσεις, μέσα από χαμηλές ή υψηλότερες επιστασίες των πληροφοριών της γνώσης. 

Τέλος θα επισυνάψω τα δέκα οκτώ μέρη στα οποία έχει χωριστεί το σύνολο του μαγνητοσκοπημένου θεατρικού έργου. Είναι μικρά βίντεο ταιριαστά με τον διαχωρισμό που έχει στο θεατρικό του κείμενο ο Μάριος Πλωρίτης. Τα αποσπάσματα περιλαμβάνουν όλες τις σκηνές του έργου μαζί με τα ιντερμέδια, όπως τα αποκαλεί ο μεταφραστής. 

Πατώντας τον κέρσορα (ας τον λέμε και δρομέα) πάνω στην κάθε ένα μέρος, ανοίγει ένα παράθυρο με το οπτικο-ακουστικό υλικό της παράστασης στο ΥouΤube. Καλή επιλεκτική ή και συνολική παρακολούθηση σε όποιον το επιθυμεί. 

 Κ.Ζ


Πρόλογος 
Ένας δρόμος στο Σετσουάν. Βράδυ. 
Ο Βάνγκ, ο νερουλάς, προχωρεί και μιλάει στο κοινό. 

Σκηνή 1η 
Ένα μικρό καπνοπωλείο. 
Το μαγαζί δεν είναι, ακόμα, ολότελα ταχτοποιημένο και δεν έχει ανοίξει για τους πελάτες. 

ΙΝΤΕΡΜΕΔΙΟ 
Κάτω από μιά γέφυρα. Νύχτα. 
Ο Βάνγκ, ο νερουλάς, είναι καθισμένος στην ακροποταμιά. 

Σκηνή 2η 
Το καπνοπωλείο. Πολύ πρωί. Παντού, άνθρωποι που κοιμούνται. 
Η λάμπα είναι ακόμα αναμμένη. Σε λίγο, ακούγεται κτύπος. 

Σκηνή 3η
Στο Πάρκο - Δειλινό. 
Ένας νέος με λιωμένα ρούχα, ο Γιάνγκ Σούν, παρακολουθεί με τα μάτια 
έν' αεροπλάνο που όπως φαίνεται κάνει βόλτες πολύ ψηλά πάνω απ' το Πάρκο. 

ΙΝΤΕΡΜΕΔΙΟ 
Το γιατάκι του Βάνγκ στο κιούγκι ενός υπονόμου. Νύχτα. 

Σκηνή 4η 
Πλατεία μπροστά απ' το Καπνοπωλείο της Σέν Τέ. Πρωί. 

Σκηνή 5η 
Το Καπνοπωλείο. Την άλλη μέρα το πρωί. 

ΙΝΤΕΡΜΕΔΙΟ ΜΠΡΟΣ ΑΠ' ΤΗΝ ΑΥΛΑΙΑ 
Η Σέν Τε, πηγαίνοντας με το νυφικό της στο γάμο, σταματάει και μιλάει στο κοινό. 

Σκηνή 6η 
Ιδιαίτερο δωμάτιο σ' ένα φτηνό εστιατόριο της γειτονιάς. 

ΙΝΤΕΡΜΕΔΙΟ 
Το γιατάκι του Βάνγκ. Νύχτα. 
Ο Βάνγτκ έχει αποκοιμηθεί καθώς διάβαζε ένα χοντρό βιβλίο. 
Παρουσιάζονται οι τρεις Θεοί. 

Σκηνή 7η 
Η πίσω αυλή του μαγαζιού της Σεν Τε. 
Πάνω σ' ένα αμάξι, μερικά σκεύη νοικοκυριού. 
Η Σεν Τε και η κ. Σίν μαζεύουν τ' ασπρόρουχα που είναι απλωμένα σ' ένα σκοινί. 

ΙΝΤΕΡΜΕΔΙΟ 
Το γιατάκι του Βάνγκ. Νύχτα. Ο Βάνγκ κοιμάται. 
Μες στ' όνειρό του, ο νερουλάς εμπιστεύεται στους Θεούς τους φόβους του. 

Σκηνή 8η 
Το Καπνεργοστάσιο του Σού Τά. 
Στις παράγκες του κ. Σού Φού, ο Σουί Τά έχει εγκαταστήσει ένα μικρό καπνεργοστάσιο. 

Σκηνή 9η 
Το Καπνοπωλείο της Σέν Τέ. 
Το μαγαζάκι έχει μεταμορφωθεί σε γραφείο με πέτσινες πολυθρόνες κι όμορφα χαλιά. 
Βρέχει. 

ΙΝΤΕΡΜΕΔΙΟ 
Το γιατάκι του Βάνγκ. Νύχτα. Ο Βάνγκ κοιμάται. 
Για τελευταία φορά, οι Τρεις Θεοί παρουσιάζονται στ' όνειρό του. 

 Σκηνή 10η 
Το δικαστήριο 

 Επίλογος 
Ομιλία ηθοποιών προς το κοινό.




Δ. Μαρωνίτης, Ζ. Λορεντζάτος, Ν. Καρούζος





Σήμερα άκουσα από το μικρό ραδιόφωνο πως έφυγε από την ζωή πλήρης ημερών ο Δημήτρης Μαρωνίτης. Τον γνώριζα ως προσωπικότητα, όμως δεν τον είχε πλησιάσει ποτέ η σκιά της εικόνας μου. 
Γενημένος δέκα τέσσερα χρόνια μετά τον Ζήσιμο Λορεντζάτο και τρία χρόνια μόλις μετά τον Νίκο Καρούζο, μοιράστηκε ίδιες και αντιθετικές αισθήσεις της ζωής με βασική σύνδεση την μυρωδιά που αναβλύζει η θεϊκή σήψη της σκέψης μας, σαν αυτή ωριμάζει σκαρφαλώνοντας στις δωρικές ανηφοριές των ποιημάτων από κοφτερό οψιδιανό, που ανήκουν στους αληθινούς δημιουργούς. 

Δεν διάλεξα τυχαία σήμερα κατά την αναχώρηση από την αισθητή μας πραγματικότητα αυτού του μεγάλου μελετητή, να συνδυάσω τα άλλα δύο σπουδαία ονόματα του παρελθόντος. Αυτό που συνδέει τους τρεις άνδρες είναι η αγάπη της Αρχαίας και νέο- Ελληνικής λογοτεχνίας, έστω και αν τα βιώματα κάθε ενός ξεχωριστά υπήρξαν αιτία για διαμόρφωση ενός διαφορετικού τρόπου ζωής ενός εκάστου. 
Διαθέτουμε πληθώρα σπουδαίων ανθρώπων που η ζωή τους υπήρξε υποδειγματική κατά την σιωπηλή αναρρίχησή τους στη γνώση. Με γοητεύουν άνθρωποι που σεμνύνονται μπροστά στην σπουδαία παγκόσμια γραμματεία και αποφεύγουν να γράφουν ασύστολα χωρίς να μελετήσουν και να ταξιδέψουν στην υπάρχουσα γνώση. 
Τέτοιοι ήσαν και οι τρεις που ανέφερα, ο καθένας με την ιδιαίτερη προσωπικότητά του . Δυστυχώς οι προθήκες των διαφημιζομένων προπομπών "ήθους", δεν περιλαμβάνουν τέτοιες προσωπικότητες. Δεν θέλω να αναφέρω τίποτε περισσότερο για τον σημερινό εκλιπόντα, ούτε για τους άλλους δύο που μου ήρθαν συνειρμικά στη σκέψη.  Ό,τι περισσότερο προκύψει ως πληροφορία, ας είναι από την ατομική μας λειτουργία μέσα από ψάξιμο. Η γνώση δεν καταναλώνεται σαν προϊόν προσφοράς σε ράφια υπερκαταστημάτων.

Αυτό που θα χαιρόμουν αν συνέβαινε, είναι ο αναγνώστης που θα διαβάσει αυτές τις λίγες παραγράφους του παρόντος κειμένου, να ψάξει στον χρόνο που ο ίδιος θα επιλέξει στο διαδίκτυο, αναζητώντας στοιχεία για τις προσωπικότητες που ανέφερα. 
Κάποιοι ίσως θυμηθούν καλύτερα όσα ξέρουν για αυτούς και άλλοι ίσως γνωρίσουν για πρώτη φορά αυτό που αγνοούσαν. Το κυριότερο όμως είναι πως αυτός που δεν θα καταναλώσει αυτό που του προσφέρουν ως πληροφορία τα Μέσα, αλλά θα ανακαλύψει μόνος του την γνώση, τον κάνει να σηκώνεται λίγο πιο ψηλά από τον αγωνιώδη ανταγωνισμό της αγοράς των θυμικών συμφερόντων που με ζηλευτό επαγγελματισμό καλλιεργούν όσοι τους συμφέρει να υπάρχει αυτή η άνους αγορά. 

Για όσους δεν έχουν πρόχειρη βιβλιογραφία ή δεν θέλουν να ψάξουν κείμενα στο διαδίκτυο, υπάρχουν και τα όμορφα αφιερώματα που έχει κατά καιρούς δημιουργήσει η ΕΡΤ για τέτοιες προσωπικότητες τα οποία υπάρχουν στο αρχείο της.
Τέλος, αφήνω ένα μικρό αποτύπωμα της ποίησης του Καρούζου, ως δέλεαρ για τον αναγνώστη:

- Δεν σε βλέπω καλά, τι έχεις; 
- Ύπαρξη.
Ώρα καλή στο ταξίδι της Αχερουσίας του Δημήτρη Μαρωνίτη, μαζί με τόσους πολλούς ομόγλωσσούς του, που έζησαν με σεμνότητα την γνώση που κέρδιζαν σελίδα την σελίδα στις γραφές της παγκόσμιας γραμματείας. 

Κ.Ζ


Υ.Γ

Για τον Ζήσιμο Λορεντζάτο εδώ.  Τα υπόλοιπα μόνοι, κατά τρόπο συμβατό με την παροιμία που θέλει την ψαροφαγία να είναι ταιριαστή με το βρέξιμο του παντελονιού στα ψηλότερα σημεία του...






ΕΙΔΗΣΗ ΓΙΑ ΛΙΓΟΥΣ



Υπότιτλος: Οι πολλοί δεν καταλαβαίνουν έτσι και αλλιώς



Το υπουργείο οικονομικών ψάχνει εναγωνίως για τρόπους να αυξήσει τα κρατικά έσοδα σε βάρος των πολιτών της χώρας μας. 
Από έγκυρα πληροφορημένες πηγές διέρρευσε πως το διαδίκτυο και ειδικότερα το Facebook θα είναι η επόμενη πηγή αδυσώπητης τιμωρητικής Φορολόγησης των Ελλήνων πολιτών. Ειδικότερα, Μέσα από έρευνες παρατηρήθηκε πως η συντριπτική πλειοψηφία των εγγεγραμμένων σε αυτό διαθέτει περισσότερα του ενός προφίλ με ψευδή στοιχεία. Ο λόγος αυτής της πολυπρόσωπης εμφάνισης των ιδίων φυσικών προσώπων στο διαδίκτυο έχει διάφορες αιτίες και στοχεύσεις. 
Πιο συγκεκριμένα όσοι επιδίδονται στην διαδικτυακή πολυπροσωπία, ανήκουν στην κατηγορία των αδιαμόρφωτων προσωπικοτήτων που θέλουν κρυφίως να πετύχουν τους σκοπούς τους. Ενίοτε στοχεύσεις ερωτικής ατυχίας οδηγούν τις τεθλιμμένες προσωπικότητες αυτών που ένιωσαν πως παρέλαβαν την κλασσική “μπουκάλα” από τα χέρια του απομακρυθέντος συντρόφου, στην δημιουργία τέτοιων προφίλ για να ελέγξουν και να διαβάλλουν τον "κακό" σύντροφο που σταμάτησε να ικανοποιεί τις κτητικές επιθυμίες τους. 
Οι ερωτικές υποθέσεις στην Ελληνική χερσόνησο της Ευρωπαϊκής ηπείρου, όπως και στα περισσότερα μέρη που μοιράζονται την εύκρατο ζώνη της περιστρεφόμενης γαίας, αποτελούν το προεξάρχον ζήτημα κοινωνικών συμπεριφορών. Ως εκ τούτου αποτελεί κερδοφόρα ενασχόληση των αδίστακτων κρατικών εγκεφάλων που κάθε ημέρα ωσάν τον εξαρτημένο από τα ναρκωτικά Σέρλοκ Χολμς, ψάχνουν να βρουν συμπεριφορές που με τον κατάλληλο πολιτικό χειρισμό θα αποτελέσουν αφορμή για φοροεισπράξεις. 
Δυστυχώς όπως συμβαίνει σε κάθε επιθετική λαίλαπα, ισχύει και εδώ η παροιμία που λέει πως “κοντά στα ξερά καίγονται και τα χλωρά”. Ο λόγος για τους ανθρώπους που δεν έχουν καμία κακεντρεχή διάθεση για άλλους συνανθρώπους τους, αλλά επιζητούν μόνο την δική τους ανάδειξη στα ηλεκτρονικά μέσα. 
Αυτή η κατηγορία χαρακτηρίζεται από την ανάγκη της μετριότητας να νιώσει σπουδαία και να απολαύσει το “δοξάστε με” της μάταιης και καταθλιπτικής ζωής της. Συνήθως είναι εμμονικά άτομα με μικρά η μεγαλύτερα προβλήματα ανολοκλήρωτης λίμπιντο που χρήζουν της βοήθειας των πνευματικών επιγόνων του Φρόιντ. Η μεγαλύτερη μερίδα αυτών των ατόμων ανήκουν στην μοντέρνα κατηγορία των συγγραφέων κοινωνικών θεμάτων με έρωτα και μίσος. Αυτοί λοιπόν, με την ανακύκλωση των ίδιων θεμάτων, έχουν βαλθεί μέσα από τις περιγραφές της φοβισμένης ζωής τους, που αποτελεί το έργο τους, να ξεπεράσουν σε αίγλη τον Χόθορν, τον Πόε, τον Γουάιλντ για το εξωτερικό. Εντός της χώρας το ότι έχουν ξεπεράσει τον Παπαδιαμάντη, τον Καρκαβίτσα και τους παλιακούς Αισχύλο, Ευριπίδη και Σοφοκλή, είναι δεδομένο, γιατί στα ηλεκτρονικά μέσα μέτρησης της συγγραφικής αξίας οι τελευταίοι είναι αθέατοι. Άλλωστε σε όποιον δεν κάνουν λάικ και σχόλια είναι ξεπεσμένη προσωπικότητα. Δυστυχώς οι δύσμοιροι ζήσανε πριν την έκρηξη των κοινωνικών δικτύων. Κρίμα για εκείνους...  Σήμερα ο πνευματικός άνθρωπος μπορεί να δηλώσει πως τρώει σούσι στο "ιν" μαγαζί της Αγίας Βαρβάρας και με μια άμεση κατάλληλη φωτογραφία του πιάτου στο τραπέζι, να αναστατώσει την κοινότητα του fb, ώστε να συναρπάσει τα επίσης "πνευματικά" πλήθη που τον ακολουθούν.
Έτσι επιλέγει να φτιάξει αρκετά ψεύτικα προφίλ ο κάθε ένας δυστυχής αυτοπροβαλλόμενος συγγραφέας και να επιδίδεται καθημερινά σε ένα αυτιστικό “δοξάστε με”. 
 - Μπράβο κορίτσι μου! Υπέροχο βιβλίο! Πότε θα βγει; 
Αυτή η σπουδαίας λεκτικής αξίας έκφραση είναι η συνήθης σε αυτά τα προφίλ που δεν έχουν καμία πρωτογενή σκέψη παρά το διαρκές υμνολόγημα της δύσμορφης προσωπικότητας που αυτολιβανίζουν. Άλλωστε το "κόπυ πέιστ" είναι το προσφιλές ηλεκτρονικό εργαλείο του πνευματικά ανάπηρου που όμως ο ίδιος πιστεύει πως κατέχει ολόκληρο το σύμπαν της γνώσης αφού την επικολλά στον ιδιόκτητο καταθλιπτικό τοίχο του.
Αυτό ακριβώς συνέλαβαν και οι ταλαντούχοι ιχνηλάτες του υπουργείου Οικονομικών και προτίθενται να βάλουν σε εφαρμογή την νέα κομπίνα εισπρακτικής δικαιοσύνης. Μπορεί να είναι άδικη η ψευδοπροσωπία του ανόητου εμμονικού ερωτευμένου που δεν παραδέχεται πως δεν του ανήκει τίποτε, όπως και του ατάλαντου που θέλει να τον δοξάσουν για σπουδαίο. Aλλά ποιος υποστηρίζει πως ο βλάκας ως οντότητα αποτελεί παραβατική συμπεριφορά;
Προσωπικά είμαι με τον διωκόμενο και με φερώνυμη παρρησία αντιτίθεμαι στο κράτος.
Ο έξυπνος έχει υμνηθεί πολλές φορές αλλά εγώ τον βρίσκω αδιάφορο.
Αντιθέτως ο βλάκας είναι το δομικό στοιχείο της κοινωνίας που αναθέτει τα μείζονα της ζωής του σε άλλους, κρατώντας για τον εαυτό του τα πάθη της σκέψης του. Αυτούς λοιπόν τους αφελείς που ψεύδονται, ήδη εδώ και τρεις μήνες τους καταγράφουν σε υπερμεγέθης σκληρούς δίσκους, ώστε να μην μπορούν στην συνέχεια να αρνηθούν την παράβασή τους διαγράφοντας τα ψεύτικα προφίλ. 
Το κόστος για κάθε ένα παραβάτη, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, θα είναι ανάλογο της οικονομικής ευρωστίας του. Επί παραδείγματι, οι κυρίες και οι κύριοι που διαθέτουν περιουσία και μέσα στην ράθυμη απραξία τους τιμωρούν τους έρωτες που δεν διανθίζουν την ραστώνη τους, ή οι άλλοι που θέλουν να δοξαστούν για τις κοινοτοπίες των εκφράσεων στα βιβλία τους, θα πληρώσουν βαριά το ολίσθημα αυτό. 
Πιο συγκεκριμένα προτείνεται να καταβάλλουν το 1/8 της συνολικής αντικειμενικής αξίας της περιουσίας που κατέχουν οι ίδιοι ή το στενό συγγενικό τους περιβάλλον από το οποίο αντλούν την ράθυμη ζωή τους. 
Όσοι δεν διαθέτουν περιουσιακά στοιχεία αλλά μόνο εργασία και κυρίως σε θέσεις μόνιμες και ανεύθυνες που τους επιτρέπουν να έχουν τέτοια πάθη, θα καταβάλλουν τους δύο μισθούς που αναλογούν στο ετήσιο εισόδημά τους. 
Οι άνεργοι που βολεύονται με μια κεραία κλοπής ίντερνετ από τον γείτονα, επιδιώκοντας την ελεημοσύνη του τεμπέλη, θα αναγκαστούν σε κοινωνική εργασία δύο μηνών στους οικείους δήμους της περιφερείας που διαμένουν. 
Τα έσοδα που προβλέπεται να συγκεντρωθούν από αυτή την νέα φοροεισπρακτική λαίλαπα υπολογίζονται σε τέτοιο ύψος που θα βοηθήσει την ταχύτερη έξοδο της χώρας από την οικονομική επιτήρηση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. 
Οι πληροφορίες φέρουν την κυρία Μέρκελ να συγχαίρει σε προσωπική επικοινωνία με το μέγαρο Μαξίμου την προοδευτική αριστερή αντίληψη της Ελληνικής κυβέρνησης για την ιδέα της αυτή. 
Επιπλέον, τα κέρδη από την ανυπαρξία αντιδράσεων όσων θα πληγούν από την νέα φορολογία, βοηθούν στην ομαλή διαδικασία καταστροφής της χώρας, αποφεύγοντας τις άσκοπες αντιδράσεις όσων αντιστρατεύονται το Ευρωπαϊκό όραμα. 
Οι μελέτες που έγιναν από επικοινωνιολόγους σχετικά με την συμπεριφορά του Έλληνα, έδειξαν πως ακόμη και το σπίτι να του πάρουν μπορεί να συναινέσει, αρκεί να μην τον διαπομπεύουν με τον κοινωνικά απαράδεκτο όρο του “μαλάκα”. Για τον Έλληνα, αυτός ο χαρακτηρισμός είναι ικανός να οδηγήσει σε συμπλοκές ακόμη και σε αφαίρεση ζωής αν τον υποστεί από γνωστό ή άγνωστο, ακόμη και κατά την ώρα που οδηγεί το αυτοκίνητό του. 
Με αυτή την γνώση των επικοινωνιολόγων, συνεχίζει να επικροτεί την ψευδή αξία του Έλληνος η κυβέρνηση όπως έκαναν και οι προηγούμενες για πολλά χρόνια, ώστε να τον κρατά σε οπαδική ομηρία. 
Παλαιότερα ένας σπουδαίος πολιτικός προσφωνούσε τους κατοίκους αυτής της χώρας ως “Περήφανα νιάτα και τιμημένα γηρατειά”. Μόνο αυτό το σλόγκαν αρκούσε για να εξασφαλίζει την ολιγαρχική του παραμονή μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες και έτσι μπόρεσε να ολοκληρώσει επάξια την αποστολή που του είχαν εμπιστευτεί οι εκπρόσωποι του παγκόσμιου διαχρονικού κεφαλαίου. 
Προς εξυπηρέτηση των λίγων ημετέρων που δεν φοβούνται να μετανοήσουν αν πρόκειται να μην πληρώσουν πρόστιμο, θα υπάρχει συγκεκριμένη διάταξη  ανάλογη με την "δήλωση μετάνοιας" την οποία στον παρελθόν ζητούσαν να υπογράψουν οι κομουνιστές προς αποφυγή του θανάτου τους. 
Έτσι αυτό το “παράθυρο” για να γλιτώσουν οι παρανομούντες το βαρύ τιμωρητικό πρόστιμο, είναι να δηλώσουν εντός των ψεύτικων προφίλ τους το πραγματικό τους όνομα μαζί με μία συγνώμη για αυτή την συμπεριφορά τους. Την πρόταση αυτή την εισηγήθηκε το σοφό συμβούλιο των πατέρων της Εκκλησίας της Ελλάδος, θέλοντας να φέρει στο προσκήνιο τις αρετές της ομολογιακής πίστης που εκπροσωπεί. Πιο συγκεκριμένα η “Μετάνοια” που τόσο πολύ απαξιώνεται από την εγωκεντρική εποχή μας, θα βρει έμπρακτη και κερδοφόρα υλοποίηση μέσα από την συγκεκριμένη οδηγία. 
Για ιστορικούς λόγους αναφέρουμε πως οι θάνατοι και οι βασανισμοί των κομουνιστών τότε ήσαν πολλοί και τα υπογεγραμμένα χαρτιά ελάχιστα. 
Η εμπειρία του αίματος των αριστερών που θανατώθηκαν, για χρόνια είχε πέσει σε αχρηστία μέσα στα συρτάρια του σοσιαλισμού που είχε η Ελλάδα. Ναι για όσους δεν το γνωρίζουν οι Ελλάδα κυβερνήθηκε για πολλά χρόνια από τον Σοσιαλισμό που κατάφερε να ενώσει κατά το λαϊκόν άσμα τον λαό με το Κολωνάκι. Έτσι εφευρέθηκε ο λαϊκός καπιταλισμός του χρηματηστηρίου και η αλληλεγγύη των ομοφρονούντων στον αποθησαυρισμό χρημάτων για τα εγγόνια τους.
Δεν είχε όμως κυβερνηθεί η χώρα από κομμουνιστές. Το καθαρόαιμο κομμάτι που εκπροσωπούσε την δικτατορία του προλεταριάτου, μέσα από την σοφία που διαθέτει κατάφερε να κρατήσει τον χαρακτήρα του διαμαρτυρημένου συνδικαλιστικού φορέα, μαζί με τις οικονομίες που το κάνουν να νιώθει ανεξάρτητο  μέσα στον βρώμικο καπιταλισμό. 
Παρ' όλα τούτα, οι αναλύσεις δείχνουν πως και σήμερα ελάχιστοι είναι αυτοί που θα  χρησιμοποιήσουν το ευεργέτημα της μετάνοιας, αλλά με διαφορετική ηθική αιτία από αυτήν της ιστορικής καταγραφής των βασανισμών της πρόσφατης ιστορίας. 
Σήμερα ο Έλλην πρωτίστως διαθέτει την ιδιότητα του λεβέντη και δεν κάμπτεται από τέτοιες ταπεινώσεις. Μαλάκα δεν λέει ποτέ τον εαυτό του κάθε σοβαρός πολίτης της Ελλάδος, και δη εγγράφως, παρά μόνο τον άλλο που δεν έχει ακριβώς τις ίδιες αντιλήψεις με αυτόν. 

Σε κάθε περίπτωση το άρθρο αυτό μας πληροφορεί για το γεγονός της σκέψης που διαθέτουμε, βοηθώντας μας να δούμε μέσα από ένα καθρέπτη την εικόνα μας και να σωθούμε. 
" Να Σωθούμε"... μεγάλη κουβέντα. 
Μεταξύ μας τα πρόβατα τα εκτρέφουμε για τον σκοπό της βρώσης και δεν νομίζω πως η ευχή να σωθούν θα ήταν δίκαιη. Θα ξεσπάθωναν χασάπηδες και ταβερνιάρηδες και θα σταματούσαν οι γάμοι με τα κοψίδια από τους ευτυχισμένους πολίτες. 
Το θέμα είναι να αποφασίσουμε ατομικά τι ζώο θέλουμε να είμαστε. Τότε θα πάμε κάποιοι σε αγέλες για να περιμένουμε ήρεμα τη σφαγή μας, ή άλλοι θα βγούμε στην πείνα της ελεύθερης ζωής που εκεί χρειάζεται αρετή και τόλμη η Ελευθερία…  Ταυτόχρονα μέσα και έξω από την φυλακή δεν γίνεται. Ίσως αυτή η παρανόηση αποτελεί και την πεμπτουσία του Τζάμπα Μάγκα, μιας ιδιότητας που χαρακτηρίζει τον Έλληνα, ο οποίος θέλει την ελευθερία του αλλά μένει ως σκύλος στην αυλή των αφεντικών που τον ταΐζουν πάντα για το συμφέρον τους. 
Ας το σκεφτούμε... και ίσως να σκύψουμε το κεφάλι από ντροπή όσοι το σηκώνουμε με έπαρση ψηλά αλλά με δανεικό κολάρο...

Ο γέλωτας ή η ανησυχία, διαβάζοντας το άρθρο, είναι ελεύθερη για τον κάθε ένα αναλόγως της πνευματικής του συγκροτήσεως. 


Υ.Γ
1. Παρακαλώ μην το αναπαράγετε ως είδηση. Φαντάζομαι να καταλάβατε το λόγο... 

2. Την φωτογραφία την δανείστηκα από εδώ






Σκέψεις κατά τις τελευταίες πρόβες









Έφθασε η ώρα που ένα κείμενο στα χέρια μιας θεατρικής ομάδας, ολοκλήρωσε τον προαποφασισμένο κύκλο μελέτης του, με στόχο το ανέβασμα παράστασης.
Ήταν ένα όμορφα κουραστικό ταξίδι.

Θα έλεγα πως τα ερωτήματα της Τέχνης, μαλακώνουν τις βεβαιότητες της ζωής μας. Δημιουργούν ρήγματα στις εκφράσεις του σκληρού κοινωνικού προσωπείου μας, επιτρέποντας στην φυλακισμένη ομορφιά μας να αναδυθεί από μέσα μας. Δεν υπάρχει άσχημος άνθρωπος, αλλά ταλαίπωροι που κρύβουν την ομορφιά τους, κάτω από ατομικούς φόβους, που τις περισσότερες φορές είναι ψεύτικοι.

Είχα ανάγκη σε αυτή την θεατρική παραγωγή να γράψω και να διδάξω τις σκέψεις μου, γεγονός που ουσιαστικά μου προσέφερε καινούργια μαθητεία.
Αν και με φωνάζουν στην ομάδα δάσκαλο, ξέρω πως είμαι ένας μαθητής της τεράστιας άγνοιας μέσα μου. Προσωπικά, φοβάμαι την αμετροέπεια της ανθρώπινης εγωκεντρικής ανοησίας που κάτω από τίτλους εξομοιώνει ανόμοια μεγέθη προσωπικοτήτων.
Θα έλεγα πως ο κάθε ένας που στοχάζεται στον μικρόκοσμο της εγωκεντρικής ανάγκης του,  κινδυνεύει να πέσει στην παγίδα και να νιώσει λίγο Σωκράτης ή Πλάτωνας ή και Αριστοτέλης. 
Δεν θα ήθελα να μιλήσω καθόλου για τους άλλους «πνευματικούς ανθρώπους» της εποχής μας, που σαν στραβοπατήσουν τα δάκτυλά τους στο πληκτρολόγιο του υπολογιστή, νομίζουν πως έχουν γίνει ισάξια συγγραφικά φιλαράκια με τον Ευριπίδη, τον Αισχύλο, τον Λέοντα Τολστόι, τον  Αντουάν ντε Σαιντ Εξυπερί και τον Μπέικον, δηλαδή τον Ουίλιαμ Σαίξηρ, για όσους γνωρίζουμε.
Κόντρα σε αυτή την περιρρέουσα πτωτική τάση της πνευματικής ηθικής αξίας γύρω μας, η ομάδα που με τίμησε με την ανάθεση της μπαγκέτας στο πόντιουμ της διδαχής του έργου, ήταν υπέροχη!  


Σε κάθε έναν από τους συνεργάτες, θυμάμαι την χαρά και την λύπη στο πρόσωπό του, καθώς και την ηρεμία ή τον θυμό σαν πλησίαζε τα όρια της απογείωσης των βεβαιοτήτων του από το έδαφος της γύρω μας συνήθειας.
Για το μόνο που είμαι σίγουρος είναι πως όλοι κατάφεραν να σηκώσουν τα πόδια από το «έδαφος» και τούτο δεν είναι απλό.
Ναι, δεν είναι εύκολο, γιατί ο κάθε αιθεροβάμων (1) αντιμετωπίζει τους φόβους του που του λένε «Θα πέσεις. Πρόσεχε!  Η προσωπικότητά σου θα τσακιστεί μπροστά στους άλλους».

Σκέφτομαι βλέποντας γύρω μου την ανοησία της καμαρωτής πόζας όσων ταλαιπωρούν την Τέχνη και ρωτώ όσους έχουν την ικανότητα να ακούνε:
-         Αν η Τέχνη δεν αποτελέσει το μέσον μιας προσωπικής μας πορείας, τότε γιατί να ασχοληθούμε μαζί της;

Εκείνη βέβαια δεν μας έχει ανάγκη, όπως ακριβώς και η Αλήθεια, που δεν προσπαθεί να αποδείξει στις ψευδόμενες διάνοιες την ύπαρξή της.

Αυτή η αφίσα λοιπόν, που είναι προϊόν οικογενειακής και όχι επαγγελματικής ενασχόλησης, είναι το πρώτο ευχαριστώ στους όμορφους συνταξιδιώτες αυτής της παραγωγής των ανθρώπων που ασχολούνται, γιατί μπορούν, με τον πολιτισμό.  Δυστυχώς σήμερα ζούμε στο 2016 και δεν έχουμε την ευκαιρία να πάρουμε το δωρεάν εισιτήριο που είχαν κάποτε οι Πολίτες των Αθηνών. Τότε υπήρχαν χορηγοί που περίμεναν να δουν στην οδό Τριπόδων να σηκώνεται το μνημείο τους, ως βράβευση της προσφοράς τους.
Τώρα ψάχνουν σε ποια κλίμακα φορολογίας θα εντάξουν τον Πολιτισμό, για να δώσουμε αυτά που όλοι μαζί φάγαμε και κάποιοι συνεχίζουν ακόμη να μασούν διακριτικά με κλειστό στόμα και κεφάλι γυρισμένο, αποφεύγοντας τον σκανδαλισμό της θέας των τρομαγμένων κλεφτών που τους έπιασαν στα πράσα…

Για μένα η Τέχνη δεν νομιμοποιεί την ύπαρξή της, αν δεν ασχοληθεί με τον Πολίτη και την Πολιτική του ηθική, βάζοντας καθρέφτες για να περιλάβει ο κρίνων ΚΑΙ τον εαυτό του που την διακονεί. 

Πάμε λοιπόν για παράσταση με κέφι και αντοχή στις προκλήσεις.
Από αυτό τον χώρο, αρκούμαι σε ένα γενικό ευχαριστώ προς όλους τους συντελεστές, γιατί η προσωπική μας σχέση έχει περισσότερες και όχι δημόσια κοινοποιημένες όμορφες στιγμές.



Σημείωση

(1) 
Αιθεροβάμων = Αυτός που αγνοεί την πραγματικότητα και δεν προσαρμόζει σ΄ αυτήν τις απόψεις ή τις ενέργειές του. Αυτός που φαντάζεται ανέφικτα πράγματα. Ο κατά κοινωνική συνέπεια ανόητος άνθρωπος.
Απέναντι σε αυτή την ερμηνεία που κάθε «γνώστης» δίνει, καλό είναι να αναθεωρούμε την νοηματοδότησή της μέσα από την Τέχνη, μαθητεύοντας στον  Αριστοφάνη, που ο Πεισθέταιρός του έφτιαξε  την Νεφελοκοκκυγία,  μήπως και φτιάξουμε την νέα Σεισάχθεια, απέναντι στο φόβο των επικυρίαρχων, αποφεύγοντας την υλοποίηση της γραφής του Τζορτζ Όργουελ στο πολεμικό τοπίο της Φάρμας των Ζώων του. 


Ο Αριστοφάνης από τότε μέχρι σήμερα




Εικοσάρης πρέπει να ήταν ο Ποιητής σε εκείνη την γιορτή των Λήναιων του 425 πριν την κοινή χρονολόγηση της ιστορίας. Έβραζε το αίμα του μέσα από μια διαφορετική αισθητική της έκφρασης που ισχύει σήμερα και η ανησυχία του μας άφησε την πληροφορία της διαχρονίας, μέσα από τον Δικαιόπολη, όταν τα πάντα γύρω μας είναι παρηκμασμένα.
Το όνομα εκείνου του νέου ήταν Αριστοφάνης. Σήμερα οι «νέοι» δημιουργοί -διαφόρων ηλικιών- είναι πολλοί, αλλά τα ονόματά τους κονταστράπτουν με την βοήθεια προβολέων και ειδικών που αγχώνονται να τους "φωτίσουν". Δυστυχώς για τους ανυπόμονους της εφήμερης δόξας, η Μνήμη που έχει τις μούσες στηρίγματα, δεν δείχνει το μπόι της σαν περνά δίπλα σου, αλλά όταν χάνεται σαν αχλή στα αμέτρητα γυρίσματα του ήλιου. 
Κάθισα στον υπολογιστή μου σήμερα Κυριακή και ενώ σκεφτόμουν μικρά πράγματα της προσωπικής μου ιστορίας με όμορφη θέα αλλά και αδιέξοδα, θέλησα ξεφεύγοντας για λίγο να σκεφτώ πολιτικά την ιστορία, που γεννά σαν τους παφλασμούς των κυμάτων και τα κελαρύσματα των ρυακιών, ίδιες συμπεριφορές στα ήθη όλων των ανθρώπων. Διάλεξα λοιπόν να παρακολουθήσω την παράσταση Αχαρνής του Αριστοφάνη που είχε ανέβει στην Επίδαυρο το καλοκαίρι του 2005 σε σκηνοθεσία του Βαγγέλη Θεοδωρόπουλου με Δικαιόπολη τον Λάκη Λαζόπουλο.
Δεν είδα την παράσταση για να κρίνω με την γνωστή καλλιτεχνική κακεντρέχεια ότι κάνουν άλλοι εκτός από τον εαυτό μας, μια και ήθελα να αισθανθώ την σκέψη του Ποιητή. Άλλωστε γενικότερα νομίζω, αν και δεν το τηρώ πάντα, ότι κέρδος θα έχουμε αν κρίνουμε την ίδια την σκέψη μας, μια και το «μπόι» μας δεν μεγαλώνει όταν κατεβάζουμε τους άλλους στο ύψος.
Πόσο διαφορετική ήταν η εποχή των κολάκων του Αριστοφάνη ή των πολεμοκάπηλων με το σήμερα της επικαιρότητάς μας; Πόση διαφορά είχαν οι βολεμένοι κρατικοδίαιτοι προεξάρχοντες του τότε με αυτούς του σήμερα που εθελοτυφλούν υπηρετώντας την ιδιωτεία τους; Πόσο εύκολο είναι να αναγνωρίζουμε πρόσωπα δημόσια και όχι μόνο, που είναι αξιοκατάκριτα για τις επιλογές τους, την στιγμή που ακριβώς την ίδια συμπεριφορά έχουμε οι ίδιοι που είμαστε κατήγοροι;
Χτες είχα βρεθεί κάτω από τον ιερό βράχο της Ακρόπολης και διαπίστωσα, για ακόμη μια φορά, ότι τα ταμεία κλείνουν το μεσημέρι ενώ οι τουρίστες σηκώνουν το βλέμμα στον Παρθενώνα μεσούντος του ήλιου χωρίς να μπορούν να τον επισκεφθούν.
Θέλετε να ονομάσετε το συνδικαλιστικό κατεστημένο του σήμερα, "Πρεσβευτές" κατά την σκέψη του Αριστοφάνη; Δεν θα έχουν απόσταση από τους πρεσβευτές του έργου οι ιδιωτείες των σημερινών ατόμων με την κακή εκπροσώπηση ενός πολιτισμού που σαφώς δεν τους ανήκει αλλά τον καπηλεύονται. 
Διαβάζω στις σκέψεις των συνανθρώπων μου την απογοήτευση για την ηθική κατάπτωση γύρω μας που μεταμορφώνεται αργά σε μια αιμοβόρα βία. 
Πλησιάζει αυτή η κανιβαλική προαιώνια συμπεριφορά ως πλανήτης που κλείνει την τροχιά του και πάλι στην ανθρωπότητα. Κάθε ημέρα μεταφέρονται προς την Ευρώπη τόνοι αναγκών, πιστεύω, φόβου και ελπίδας μέσα σε σώματα μεταναστών που θέλουν να ζήσουν και θα κάνουν τα πάντα για αυτό.
Τόση μετακίνηση συμβαίνει γιατί η Ευρώπη διάβασε αλλά ποτέ δεν έμαθε την επεκτατική πολιτική του Αλεξάνδρου, που έπαιρνε αγαθά και αλλοίωνε την κουλτούρα χωρίς να ξεριζώνει τους πολιτισμούς που έθετε υπό την εξουσία του.
Η Δύση είναι ανίκανη να διαχειριστεί την φιλοσοφική σύνδεση της Εξουσίας με τον Πολιτισμό.
Γεννά μόνο σπασμωδικές κινήσεις στην παγκόσμια σκακιέρα όπως οι σταυροφορίες κατά το παρελθόν ή αντίστοιχα οι μαζικές εκτελέσεις αντιθέτων από την Παπική εκκλησία. 
Μετά το πέρας του Πελοποννησιακού πολέμου, οι νικητές Ίωνες πρότειναν να διαλύσουν την Αθήνα και να την κάνουν βοσκοτόπια, αλλά βρήκαν απέναντί τους τον Σπαρτιατικό δωρικό φιλοσοφικό λόγο.
Δεν είχε τέτοια τύχη η Μοσούλη του σήμερα από τους φανατισμένους πιστούς σε θεϊκές ή πολιτικές ιδέες, χωρίς να έχει σημασία ο τίτλος της Πίστης.
Ο Αριστοφάνης στα νιάτα του έγραψε μια τραγωδία με αστεία λόγια που σήμερα παραμένει επίκαιρη μια και δεν έχει βρεθεί το φάρμακο που θα αλλάξει την ρίζα της πληροφορίας του πολιτισμού μας. 
Κρατάμε την δυστυχία και την «πίνουμε» σε καθημερινές γιορτές μιζέριας χωρίς να μπορέσουμε να φανταστούμε τι μπορεί να είναι το Αγαθόν στη ζωή μας. 
Νομίζουμε ότι η ελευθερία είναι ταυτόσημη με την ασυδοσία και πως το άτομο είναι μοναδικό και ανεπανάληπτο, άρα και σπουδαίο κρόνοντας μόνο από την ύπαρξή του. Ξεχνάμε ότι η σκέψη όπως και η φύση παράγει λάθη που από μόνα τους είναι θνησιγενή. Ότι δεν είναι ικανό να επιβιώσει μέσα στην αρμονία της φύσης και παράγει ανισορροπία, είναι καταδικασμένο μετά την ύβρη της δράσης του να εκλείπει. 
Φοβάμαι ότι πλησίασε η ώρα της πληρωμής, δηλαδή της Τίσης, για όλο το ανθρώπινο είδος που χωρίς να έχει μετακινηθεί από την ανοησία του είναι ίδιο και απαράλλακτο από τον τότε Γαμηλίωνα μήνα που διαγωνίστηκε ο Αριστοφάνης στα Λήναια μέχρι το παγκόσμιο Σήμερα. 

 Ότι και αν γίνει όμως, κάποιοι, ας συνεχίσουμε να μεταφέρουμε λέξεις που φτιάχνουν προτάσεις και σκέψεις, βαπτισμένες στα ερωτήματα μεγάλων έργων του παρελθόντος, σε ένα διαφορετικό για τον κάθε ένα από μας θέατρο της Κυριακής.
Τέλος, ας χαρούμε αυτό που αντέχουμε και κυρίως τον Διόνυσο που για όσους ξέρουν δεν έχει να κάνει με το πιόμα του εξαρτημένου, αλλά με την ζύμωση του υποψιασμένου… 

Κ.Ζ




Η μνήμη του βόθρου μας στην Ψυτάλλεια







Οι Έλληνες, είμαστε συνηθισμένοι σε απρόοπτες στιγμές να ενθυμούμαστε μέσα στην μιζέρια του παρόντος μας, παλαιές δόξες και έτσι να στήνουμε φιέστες μνήμης για να κερδίσουμε λίγη αξία από παρωχημένες έννοιες όπως αυτή των προγόνων μας.

Κάπως έτσι και τη χρονιά του 1814, που ιδρύθηκε η Φιλική Εταιρεία, κατά τον μήνα Οκτώβριο και συγκεκριμένα την 26ην ημέρα του, σε μια απρόοπτη γιορτή κλήθηκαν οι επίσημοι της πόλης των Αθηνών να γιορτάσουν την ανάμνηση της ναυμαχίας της Σαλαμίνας. Σήμερα στη γλώσσα των εναλλακτικών οργανώσεων, θα λέγαμε πως ήταν μια οριζόντια οργανωμένη εκδήλωση, που στηρίχτηκε στην ιδέα ενός τότε περιηγητή των Αθηνών.

Φυσικά και δεν διαφημίστηκε η γιορτή μια και η Εξουσία ήταν Τουρκική και εκ της ιστορίας καλόν είναι να μαθαίνουν οι σύγχρονοι, πως τα πράγματα δεν ήταν τότε αντίστοιχα με τα σημερινά. Δηλαδή, το να πετάξουν οι επαναστάτες μια μπουκάλα με βία στην υγειά του Μολότοφ και να σπάσουν με τα ρόπαλά τους τις γειτονιές, δεν είχαν απέναντί τους τα ξαδέρφια τους με στολές σε αψιμαχίες θεατρικές, αλλά κατά συρροή θανάτους χριστιανών ώστε τα πάντα να σκεπάζει η φοβέρα.
Δεν ήταν δηλαδή η εποχή για γιαλαντζί επαναστάτες όπως σήμερα.

Κέντρο λοιπόν της γιορτής ήταν ο παππούς του γνωστού σε εμάς Κωστή Παλαμά, ο Ιωάννης που προϊστατο τότε της Σχολής της Φιλόμουσου Εταιρείας των Αθηνών, η οποία θεωρείται πρόδρομος της Φιλικής Εταιρείας.
Λέγεται ότι ο Ιωάννης Παλαμάς ήταν δάσκαλος σπουδαίος και έπαιρνε τους μαθητές στην εξοχή δίπλα σε μονές και έκανε τα μαθήματά του στην ύπαιθρο για να παίρνουν ενέργεια οι μαθητές από τους τόπους.

Στα στενά της Σαλαμίνας λοιπόν, ο Παλαμάς διηγήθηκε λεπτομερώς την ναυμαχία και ζωντάνεψε στα μάτια των παρευρισκομένων το ένδοξο παρελθόν. Απήγγειλεν μάλιστα και Αισχύλο! 
Λίγο αργότερα επάνω στο νησάκι της Ψυτάλλειας, που αλλιώς την έλεγαν και Λειψοκουτάλα, στο γεύμα τους, συνέχισε ο δάσκαλος  με Όμηρο και κλέφτικα τραγούδια.
Πέρασαν όμορφα όλοι οι συνδαιτυμόνες και παρεκάλεσαν τον Παλαμά να διαιωνίσει πάνω στον ένδοξο βράχο της Ψυτάλλειας τον γιορτασμό της αλησμόνητης μέρας του παρελθόντος.
Όσο οι υπόλοιποι περπατούσαν στο όμορφο μέρος, εκείνος σκάλισε σκυμμένος πάνω στο βράχο σιγά-σιγά  την ημερομηνία εκείνη και από κάτω της την φράση :
«Εις μνήμην της μεγάλης νίκης !»

Τον τάφο του έγκονά του, τον είδα τελευταία πριν μερικούς μήνες στο πρώτο νεκροταφείο Αθηνών, σε μια απέραντη ησυχία προκλητικά αντίθετη με το «τίποτα» της βουής των ζώντων έξω από αυτό.

Η Ψυτάλλεια για τις ανάγκες της καθαριότητας και των αφοδεύσεων των κατοίκων του λεκανοπεδίου έγινε εργοστάσιο βιολογικού καθαρισμού, και είμαι σίγουρος ότι κανένας εργαζόμενος σε αυτήν, δεν έχει την ικανότητα να σκεφτεί όπως η παρέα του Ιωάννη Παλαμά τότε…

Αγαπητοί μου φίλοι, αργούμε να πεθάνουμε ως Κράτος ώστε να αναγεννηθούμε ως Έθνος, και συντηρούν τα λαξεμένα κοτρόνια των λευκών μαρμάρων υπηρεσίες που μοιάζουν σαν τους γιατρούς που συντηρούν τον ημιθανή για να γράφουν χρεώσεις νοσηλίων προς όφελός τους.

Ευτυχώς που έχουν αποδημήσει από την ζωή όλοι εκείνοι που δεν θα φαντάζονταν ποτέ την εξέλιξή μας… που σίγουρα δεν περιποιεί τιμή για την Ανδρεία της σκέψης μας. Το διακύβευμα της αξίας ενός πολιτισμού είναι σήμερα στο «αν» θα υιοθετούν και θα συνάπτουν μυστήρια σχέσης ομόφυλα άτομα, αντί της ουσιαστικής λευτεριάς της σκέψης μας από την υποτέλεια της αφιλοσόφητης ζωής μας.

Ψηλά γράμματα για την σημερινή Ψυτάλλεια, που είναι και η ουσιαστική μνήμη του βόθρου της ζωής μας.

Κ.Ζ 

Σημείωση
Τα κύρια στοιχεία του άρθρου προέρχονται από το βιβλίο του Α. Γρ. Καμπούρογλου υπό τον τίτλον " Ο Αναδρομάρης" του εκδοτικού οίκου Φέξη κατά το έτος 1914.  


 

Το θέατρο είναι εισβολή στη ζωή


Η αντίληψη που έχουμε για το θέατρο ως θεατές αλλά και από την πλευρά των συμμετεχόντων σε αυτό, είναι κατά την κρίση μου εντελώς παρωχημένη. Οι έννοιες «παλαιό» και «νέο» θέατρο, αποτελούν μια υποκειμενική πραγματικότητα που εξαρτάται από τον βαθμό γνώσης ενός εκάστου πάνω στην τεράστια διαχρονία ύπαρξής του. Για μερικούς από τους υπηρέτες του θεάτρου, η αντιδιαστολή αυτών των εννοιών εξαντλείται σε σκηνοθετικές ερμηνείες που έχουν απόσταση ενός αιώνα. 
Θα ήθελα να γράψω ένα απόσπασμα σε αυτό το χώρο από ένα βιβλίο που πήρα ξανά στα χέρια μου για να αποσαφηνίσω μέσα μου ορισμένα πράγματα που αφορούν το θέατρο. Κρίνω ότι έχουν να δώσουν ερεθίσματα αυτές οι λίγες σειρές σε όποιον θελήσει να ψάξει περισσότερο τη γνώση του και να την αφήσει να χαθεί μέσα στο «καινούργιο» του παρελθόντος. 
Είναι λοιπόν ένα ενδιαφέρον βιβλίο, που πραγματεύεται την χαμένη μυσταγωγική αξία του θεάτρου, σε γραφή του Εδουάρδου Συρέ (Edouard Schure) με τίτλο « Η γένεση της Τραγωδίας και τα Ελευσίνεια Μυστήρια», εκδόσεις Αναγνωστίδου 1944. 
Εξετάζει το χορό στις αρχαίες Ινδίες και το ηρωϊκό ειδύλλιο της Σακουντάλα, για να καταλήξει στην άβυσσο που χωρίζει το Ινδικό θέατρο από την Ελληνική τραγωδία. Αξιόλογη αναφορά γίνεται σε αυτό το πόνημα στον Αισχύλο δίνοντας στοιχεία από την παιδική ηλικία μέχρι τον θάνατό του, όπως και στον Σοφοκλή, κάνοντας ειδικώτερα μνεία στην αινιγματική ιστορία του Οιδίπου Τυράννου του. Τέλος φτάνει η μελέτη του βιβλίου στην οικογένεια των Ευμολπιδών που υπηρέτησαν το δράμα των Ελευσινίων Μυστηρίων στην διαχρονία ύπαρξής του, ψηλαφώντας τους μύθους της Δήμητρας και της Περσεφόνης μέσα από την ιστορία της αρχαίας λαογραφίας. Ως επίλογος, απασχολεί τον συγγραφέα η σύνδεση της Προμηθεϊκής και της Ελευσίνιας ιδέας.

Ο συγγραφέας αφήνει ως χαρακτηριστικό ορισμό του θεάτρου στην διαχρονία της ιστορίας του, την έκφραση "εισβολή στη ζωή, και εξέλιξη προς το ιδεατό".  Ίσως αξίζει να ψάξουμε σήμερα αν ισχύει κάτι ανάλογο ή από τι άλλο έχει αντικατασταθεί η εννοιοδότηση της τέχνης αυτής.
Οφείλουμε να μη φοβόμαστε τα σαπισμένα μέλη του πολιτισμού μας, όσο και αν είναι όζοντα...
Δεν σιχαινόμαστε ποτέ σαν θέλουμε να θεραπεύσουμε το σεσηπός κομμάτι της σκέψη μας.

Κ.Ζ


  
Εισαγωγικό κεφάλαιο


Ας αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα από κοντά… 
Μου φαίνεται πως υπάρχει ένας αποτελεσματικός τρόπος ν’ αντιμετωπισθή η πιθανή μελλοντική αποκατάσταση του ιδεαλιστικού «Θεάτρου». Αυτός συνίσταται στην κατανόηση των συνθηκών της ύπαρξης του θεάτρου της ψυχής και του μυσταγωγικού δράματος, με τη μελέτη των εποχών της άνθισής του στη ροή των αιώνων, και την διαπίστωση των αιτίων των διαδοχικών περιόδων της ακμής του.
Αυτός είναι αναμφισβήτητα ένας ταπεινός τρόπος αλλά όχι άχρηστος, για την παρασκευή της μελλοντικής ανόδου και τη διευκόλυνση της συγκρότησής του σε μια γενηά πιο ευτυχισμένη από τη δική μας, που θα έχει τη χαρά της πραγματοποίησης του δημιουργού ρήματος των ποιητών της, όπως και με την πλαστική ομορφιά και την μελωδική φωνή των ερμηνευτών τους;
Αυτός είναι ο σκοπός μας, ας τον εξετάσουμε: 
Οι μεγάλες εποχές του θεάτρου της ψυχής υπήρξαν σπάνιες κι’ αυτό για πολλούς λόγους. Γιατί προϋποθέτουν μια συγκέντρωση των δυνάμεων, και μια εξαιρετική συμβολή των ευνοϊκών περιστάσεων που δύσκολα συγκεντρώνονται.
Μπορούμε να πούμε, πως όταν το θέατρο εκπληρώνει την αποστολή του, είναι η σύνθεση όλων των τεχνών και η πεμπτουσία ενός πολιτισμού.
Αλλά ως τώρα η ένδοξες αυτές εποχές δεν εμφανίστηκαν παρά χωρισμένες μεταξύ τους από μακρούς αιώνες. Αυτές είναι οάσεις στην έρημο, νησιά χαμένα στον ωκεανό. Φθάνουν από τις αρχαίες Ινδίες και την αρχαία Ελλάδα διαμέσου του Ελληνισμού, του Χριστιανισμού και της αναγέννησης, ως το σύγχρονο χάος μέσα στο οποίο αγωνιζόμαστε. 
Θα δούμε πως στις διάφορες και πάντα νέες εκδηλώσεις του, το θέατρο της ψυχής και το όργανό του, το μυσταγωγικό δράμα, είναι υποταγμένα σε αμετάβλητους νόμους, που καθορίζουν τη γέννηση τους και την κατάπτωσή τους…
Η εξαφάνιση ενός και μόνου από τους όρους αυτούς οδηγεί αναπόφευκτα στην παρακμή του δράματος και στην πτώση του θεσμού. Οι όροι αυτοί αναπαράγονται και οι νόμοι μπαίναν σε λειτουργία, σ’ όλες τις εποχές και σ’ όλα τα έθνη, κάθε φορά που το ιδεαλιστικό θέατρο ξαναφαίνεται στην ιστορία, ύστερα από μακρά διαλείμματα αποτελμάτωσης. 

Δεν θα διατυπώσουμε τους νόμους παρά στο τέλος της μελέτης αυτής, αλλά υπάρχει παράλληλα ένας ανώτερος νόμος που αγκαλιάζει όλη την εξέλιξη της θεατρικής και δραματικής τέχνης, στην περίοδο των τριών χιλιάδων χρόνων που κύλησαν.
Όταν αγκαλιάζουμε με μια ματιά την ιστορία του θεάτρου, από τις αρχές του στις Ινδίες, με τον ιερό χορό, και όταν την ακολουθούμε στις εναλλαγές των διαφόρων φάσεων της Αθηναϊκής τραγωδίας ως το θέατρο του Σαίξπηρ, τον οποίο μπορούμε να ονομάσουμε πατέρα του νεώτερου θεάτρου, η ιστορία αυτή μοιάζει με μια γοργή κάθοδο από τις κορυφές του ονείρου και ενός ξεχωριστού ιδεώδους στις βαθειές αβύσσους της πραγματικότητας και της ζωής.
Παρακολουθήστε κατόπιν τις περιπέτειες της δραματικής τέχνης, ανάμεσα στις πολλαπλές απόπειρες του κλασσικού Γαλλικού θεάτρου στον XVII αιώνα και του ρωμαντικού θεάτρου στον XIX, ως τον Φάουστ του Γκαίτε και το έργου του Ριχάρδου Βάγνερ και θα δήτε πως το δεύτερο αυτό μέρος της ιστορίας του θεάτρου μοιάζει με επάνοδο προς τα ύψη του ιδεατού και προς τον χαμένο ουρανό, εξόρμηση όχι λιγώτερο τρομακτική, και πολύ πιο δύσκολη από το κατρακύλισμα στην άβυσσο. Γιατί μας οδηγεί από ένα λαβύρινθο κορφές και γκρεμνούς σε ύψη όπου με ίλιγγο βλέπουμε μια καινούργια όψη της γής, σε μια επανάκτηση του χαμένου ουρανού, σε πλατύτερον ορίζοντα. 

Εισβολή στη ζωή - εξέλιξη προς το ιδεατό – να με δυο λόγια όλη η ιστορία του θεάτρου.
Το ταξίδι αυτό θα επιδιώξουμε να το κάμουμε στη μελέτη αυτή, με σύντομους σταθμού και με μεγάλα άλματα. Θα προσπαθήσουμε σήμερα να πάρουμε περιληπτικά μια ιδέα για το τι ήταν το θέατρο, στην αρχή στους Άρειους και θα σταθούμε στην κυοφορία του από τη μυστηριακή τέχνη των ιερών χορών.


Υ.Γ
Από σεβασμό στην γραφή κράτησα γραμματικούς  τύπους του βιβλίου, που σήμερα δεν χρησιμοποιούνται αλλά δεν χρησιμοποίησα τα πνεύματα και τους τόνους λόγω αδυναμίας πληκτρολόγησής τους. Ίσως κάποτε καταφέρω να γράφω και στον υπολογιστή όπως στα χειρόγραφά μου.




Ο Μάριος Πλωρίτης μιλά για τον Pirandello



Ο τρόπος που βλέπουμε τον εαυτό μας που ως συνέπεια έχει την γνώμη και την κρίση με κάθε διαφορετικό γύρω μας, με απασχολεί αυτό το διάστημα, ως κεντρική βάσανος σκέψης προϊόντος του ανεβάσματος του έργου που με απασχολεί και τιτλοφορείται "Οι ζωές των άλλων". 
Χωρίς να λειτουργήσω λογικά θέλησα να διαβάσω ξανά το έργο του Λουϊτζι Πιραντέλλο «Έτσι είναι, αν έτσι νομίζετε» που έχει μεταφράσει ο σπουδαίος Μάριος Πλωρίτης.
Η υπηρέτηση της λογικής μέσα από τις μικρές ή μεγάλες σιγουριές που δημιουργούν προσδοκίες αυτό-επιτίμησης του τρόπου σκέψης μας, είναι παρούσες στο εν λόγω έργο του Ιταλού δραματουργού, αλλά και σήμερα στην πραγματική ζωή γύρω μας.
Αυτό που με οδήγησε να δακτυλογραφήσω την παρούσα ανάρτηση, είναι η ενδιαφέρουσα εισαγωγή του βιβλίου * που περιλαμβάνει θεατρικά έργα του Πιραντέλλο, υπό τον τίτλο «Οι μάσκες και ο καθρέφτης» και την υπογράφει ο μεταφραστής.
Πρόκειται για ένα φιλοσοφικό εισαγωγικό σημείωμα ταιριαστά άξιο με το καλλιτεχνικό ανάστημα του Πλωρίτη, που αξίζει να το περάσω από το βιβλίο στα πλήκτρα του υπολογιστή.
Ότι μας γοητεύει, θέλω να πιστεύω πως είναι άχρηστο αν δεν μοιράζεται.

Κλείνοντας με περιπαικτική διάθεση προς την σκέψη μου, θέλω να προσθέσω πως επειδή κάθε κανόνας για να ισχύει χρειάζεται και τις εξαιρέσεις του, νομίζω ότι από το μοίρασμα καλό είναι να εξαιρούνται οι έρωτές μας, γιατί κοινοκτημοσύνη σε αυτές τις περιπτώσεις δεν αναγνωρίζει ο σημερινός πολιτισμός της μη μητριαρχικής εξουσίας.
 
Κ.Ζ

 




ΟΙ ΜΑΣΚΕΣ ΚΑΙ Ο ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ

«Σε κάθε άνθρωπο υπάρχουν τρεις Γιάννηδες: ο Γιάννης όπως είναι ο Γιάννης, ο Γιάννης όπως νομίζει τον εαυτό του και ο Γιάννης όπως τον νομίζουν οι άλλοι». Αυτό τον αφορισμό του αμερικάνου συγγραφέα του περασμένου αιώνα Wendell Holmes θα μπορούσε να τον έχει γράψει κι ο Luigi Pirandello (1867- 1936). Μόνο που για τον σικελό δραματουργό, ο πρώτος Γιάννης ( ο «Γιάννης όπως είναι») δεν υπάρχει καν. Υπάρχουν μόνο οι άλλοι δύο – που κι αυτοί δεν είναι δύο, αλλά αμέτρητοι. Κι όλο του το έργο –πεζογραφικό και θεατρικό – στηρίζεται σ’ αυτή την «πολλαπλότητα» του ατόμου.

«
Ο καθένας μας – λέει, σχολιάζοντας την τέχνη του μεγάλου συμπατριώτη του, ο Sylvio D’ Amico – δεν είναι αυτό που νομίζει ότι είναι, αλλά είναι «ένας, κανένας, κι εκατό χιλιάδες», ανάλογα με το πώς τον βλέπει τούτο ή εκείνο το πρόσωπο, και πάντα αλλιώτικος απ’ ότι πλάθει ο ίδιος τον εαυτό του μέσ’ στο μυαλό του. Γι’ αυτό, η καταστροφή είναι τεράστια, όταν ένας ηθικός καθρέφτης του αποκαλύψει ξαφνικά την εικόνα του εαυτού του όπως την βλέπουν οι άλλοι, δηλαδή τι είναι για τους άλλους».
Έτσι ο κάθε άνθρωπος έχει άπειρες μορφές για τους τρίτους. Αλλά οι μορφές αυτές δεν στηρίζονται μόνο στο διαφορετικό πρίσμα απ’ όπου τον βλέπουν οι άλλοι. Υπάρχουν μ έ σ α  μ α ς .

«Ο καθένας μας – λέει ο Pireandello – πιστεύει πως ο εαυτός του είναι ένας. Μα γελιέται: ο καθένας μας είναι τόσο πολλοί, τόσο πολλοί – όσες και οι δυνατότητες που υπάρχουν μέσα μας… Εμείς οι ίδιοι δεν ξέρουμε παρά μονάχα ένα μέρος του εαυτού μας – και, σίγουρα, το λιγότερο σημαντικό».

Συνέπεια ετούτης της «αυτοάγνοιας» και, μαζί, αντίδραση σ’ αυτήν, είναι οι αμέτρητες όψεις που πλάθει ο ίδιος ο άνθρωπος για τον εαυτό του: «Νομίζω – λέει πάλι ο σικελός δραματουργός – πως η ζωή είναι μια πολύ θλιβερή φάρσα. Γιατί έχουμε μέσα μας – χωρίς να μπορούμε να ξέρουμε πώς, γιατί κι από πού- την ανάγκη να εξαπατούμε αδιάκοπα τον εαυτό μας, δημιουργώντας μια πραγματικότητα (μια για τον καθένα και ποτέ την ίδια για όλους), που κάθε τόσο αποδείχνεται ότι είναι μάταιη και φανταστική…».

Έτσι, το άτομο δεν είναι ποτέ ΕΝΑ, ούτε για τους άλλους, ούτε για τον εαυτό του. Και οι συγκρούσεις των διαφορετικών «εικόνων» που έχει ο κάθε τρίτος για μας, κι εμείς οι ίδιοι για τον εαυτό μας – αποτελούν το Δράμα του Pirantello.

«Η τέχνη μου – λέει πάλι ο ίδιος – είναι γεμάτη πικρή συμπόνια για όλους εκείνους που εξαπατούν τον εαυτό τους. Ωστόσο, αυτή η συμπόνια δε μπορεί παρά να συνοδεύεται από το άγριο περιγέλασμα της μοίρας, που καταδικάζει τον άνθρωπο στην απάτη». Κι αλλού συμπληρώνει : «Όταν ένας άνθρωπος ζει, ζει και δε φαίνεται. Λοιπόν, κάντε έτσι ώστε να φαίνεται, δείξτε τον την ώρα που ζει υπό το κράτος των παθών του. Βάλτε μπροστά του έναν καθρέφτη. Τότε, ή μένει κατάπληκτος από την όψη του, ή στριφογυρίζει τα μάτια του για να μη δει τον εαυτό του, ή , έξω φρενών, φτύνει την εικόνα του, ή , οργισμένος, δίνει μια γροθιά για να την καταστρέψει… Κι αν έκλαιγε, δεν μπορεί πιά να κλάψει. Κι αν γελούσε, δε μπορεί πια να γελάσει άλλο… Μια φορά, κάτι δυσάρεστο θα είναι το αποτέλεσμα. Αυτό το δυσάρεστο είναι το θέατρό μου».

Δεν είναι, βέβαια, εύρημα του Pirandello τούτη η αντίληψη για την υποκειμενικότητα της αλήθειας. Από τον Ηράκλειτο («είμεν και ουκ είμεν») και το Γοργία («πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος») ως τον Comte, οι «σχετικοκράτες» καταρρίψανε την πίστη στην απόλυτη αλήθεια κι απόδειξαν πως, τόσο η γνώση, όσο και η ηθική, αλλάζουν σύμφωνα με το χώρο, το χρόνο και το υποκείμενο που τις «κρίνει».
Και, το δίχως άλλο, η περιλάλητη θεωρία της Σχετικότητας, που εξάγγειλε (1905) ο Einstein, - όταν ο Pirandello έκανε τα πρώτα του λογοτεχνικά βήματα και δέκα χρόνια πριν ο συγγραφέας του «Μακαρίτη Ματία Πασκάλ» καταπιαστεί με το θέατρο, -θα τον επηρέασε βαθύτατα.
Άλλωστε ο Pirandello δεν είναι ένα παράξενο, μοναχικό δέντρο, που ξεπετάχτηκε απότομα κι απρόσμενα μέσα σ’ένα λαχανόκηπο. Οι πιο άξιοι εκπρόσωποι του ευρωπαϊκού θεάτρου στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου ( από τον Τσέχωφ ως τον Synge και τον Barrie) είχαν στρέψει την προσοχή τους στην αντίθεση πραγματικότητας και φαντασίας, «είναι» και «φαίνεσθαι».

Στην πατρίδα του την Ιταλία, πάλι, ο Ραλισμός δε μπόρεσε ποτέ να ριζώσει βαθιά. Η όπερα με την χτυπητή θεατρική συμβατικότητά της και η Commedia dell’ Arte με τους σχηματικους τύπους της, ήταν πολύ περισσότερο μέσα στο αίμα συγγραφέων και κοινού. Γι’ αυτό κι οι Ιταλοί, ενώ δεν έχουν να παρουσιάσουν κανένα σπουδαίο ρεαλιστή, πιστώνονται με ένα θεατρικό είδος, που γέννησε ένας απ’τους κορυφαίους δραματουργούς του αιώνα μας : το είδος είναι το «Θέατρο του Γκροτέσκο» κι ο δραματουργός, φυσικά, ο Pirandello.

Ο Luigi Chiarelli, ο Luigi Antonelli κι ο Rosso di San Secondo (που έδωσαν τα καλύτερά του έργα, όταν ο Pirandello, αν και 15 ή 20 χρόνια μεγαλύτερός τους, πρωτοδοκίμαζε τις δυνάμεις του στην σκηνή) έχουν κοινό θέμα τους την ιλαροτραγική αιώρηση του ανθρώπου ανάμεσα στην πραγματικότητα και στην φαντασία, και κοινό ύφος τον γκροτέσκα χιουμοριστικό χειρισμό των θεμάτων τους. Και μόνο οι τίτλοι των σπουδαιότερων έργων τους. – «Η μάσκα και το πρόσωπο» (La maschera e il volto) του πρώτου, «Ο άνθρωπος που αντάμωσε τον εαυτό του» (L’ uomo che incontro se stesso) του δεύτερου, «Μαριονέττες, τι πάθος!» (Maarionette, che passione!) του τρίτου -μαρτυράνε το περιεχόμενό τους, αλλά και την επίδραση που είχε πάνω τους η πάντα ζωντανή παράδοση της Commedia dell’ Arte με τις μάσκες της.
Οι «μάσκες» αυτές, -όπως τις μεταμόρφωσε το «Γκροτέσκο Θέατρο» σε μάσκες ψυχολογικές, ηθικές και κοινωνικές, - βρίσκουν την αποκορύφωσή τους στον Pirandello – που, άλλωστε, έδωσε σ’όλο του το θεατρικό έργο το γενικό τίτλο «Γυμνές Μάσκες» (Maschere nude). Γυμνές, γιατί, με τα δράματα και τις κωμωδίες του, προσπαθεί να ξεμασκαρέψει τους ήρωές του, να τους αποσπάσει το προσωπείο που σκάρωσαν οι ίδιοι ή που τους έχει επιβάλει η κοινωνία. Να τους φέρει αντιμέτωπους με τον ηθικό καθρέφτη, όπου θα δουν τον εαυτό τους, στις άπειρες αντιφάσεις του. Στα πιο χαρακτηριστικά του έργα –στο «Έτσι είναι (αν έτσι νομίζετε)», στα «Εξη πρόσωπα…», στον «Ερρίκο Δ΄», στο «Να ντύσουμε τους γυμνούς» - αυτή η πάλη ανάμεσα στην πραγματικότητα και στην βιτρίνα, ανάμεσα στο πρόσωπο και στην μάσκα, οδηγεί το δράμα σε οξύτητα σπαρακτική, που την κάνουν ακόμα πιο διαπεραστική η διαλεκτική μαεστρία και εξαίρετη τεχνική δεξιότητα του συγγραφέα.

Ωστόσο, μέσα σ’ αυτόν τον ψυχικό «λάκκο με τα φίδια» δε λείπει κάποιος δρόμος λύτρωσης, φτάνει νάχουν οι ήρωες τη δύναμη ν’αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα κατά πρόσωπο. Δε λείπει ένα γνήσια μεσογειακό «πάθος», που συνοδεύει πάντα το συγγραφέα μ’όλο τον «εγκεφαλισμό» του. Δε λείπει, προπάντων, η συμπόνια και το έλεος για την povera gente, για την φτωχη τυραννισμένη ανθρωπότητα, που παραδέρνει αδιάκοπα με τα στοιχειά πούχει μέσα στο νού και στην καρδιά της.

Η «φιλοσοφία», όμως, του Pirandello και τα σοβαρά θέματα των έργων του, δημιούργησαν γρήγορα μια παρεξήγηση, προπάντων όταν ο συγγραφέας απόκτησε πανευρωπαϊκή φήμη. Οι περισσότεροι μη Ιταλοί σκηνοθέτες και ηθοποιοί τα είδαν σαν ζοφερά δράματα. Όμως ο Pirandello, ακόμα και στα πιο «δραματικά» του έργα, μένει γνήσιος εκπρόσωπος του «Grotesco» και κατ’ευθείαν απόγονος της Commedia dell’ Arte. Οι καταστάσεις που επινοεί είναι τραγικές και κωμικές μαζί, και η εξέλιξη και περιπλοκή τους, όσο εντείνει τη δραματικότητά τους, άλλο τόσο οξύνει και την ιλαρότητά τους. Θα μπορούσε να πεις πως τα έργα του είναι μεγαλειώδεις φάρσες όπου το πιο γελοίο ζευγαρώνεται με το πιο σπαραχτικό. Και τα δυό μαζί, ενωμένα κι αχώριστα, κραυγάζουν την αγωνία του ανθρώπου ανάμεσα στην θριβερή εσωτερική του πραγματικότητα και στο εύθραυστο απατηλό προσωπείο του.

ΜΑΡΙΟΣ ΠΛΩΡΙΤΗΣ 



(*) Θεατρικά έργα εκδόσεις Γκόνη 1966.